میدان شهرداری رشت؛ راهنمای کامل بازدید، تاریخچه، آدرس و جاهای دیدنی اطراف

در برنامه سفر به رشت، قدم زدن روی سنگ فرش های خیس و شنیدن صدای زنگ برج ساعت یک بخش جدانشدنی است. میدان شهرداری رشت فقط یکی از جاهای دیدنی رشت در کنار ده ها جاذبه دیگر نیست؛ این محوطه، مرکز اصلی دورهمی های مردم محلی و نقطه شروع شناخت بافت تاریخی شهر است.

در این مطلب، بدون حاشیه سراغ اطلاعات کاربردی و دقیق می رویم. از داستان پیدایش این بناها گرفته تا پیدا کردن جای پارک، بهترین کافه های اطراف و مسیرهای دسترسی را یک جا بررسی می کنیم تا زمان گشت و گذار در این پیاده راه، سردرگم نشوید.

اطلاعات سریع و کاربردی برای بازدید

پیش از ورود به جزئیات، این نکات کلیدی را در نظر داشته باشید:

نام جاذبه	میدان شهرداری رشت
موقعیت	مرکز شهر رشت، استان گیلان
نوع جاذبه	تاریخی، شهری و فرهنگی
زمان پیشنهادی بازدید	حدود ۲ تا ۴ ساعت
بهترین زمان	عصر، شب، بهار و پاییز
جاذبه های نزدیک	بازار رشت، سبزه میدان، پیاده راه فرهنگی
مناسب برای	خانواده، عکاسی، پیاده روی و کافه گردی
دسترسی	خیابان های امام، سعدی، شریعتی و علم الهدی

میدان شهرداری رشت کجاست؟

میدان شهرداری رشت در مرکز شهر و در محدوده بافت تاریخی رشت قرار دارد. عمارت شهرداری، برج ساعت، ساختمان اداره پست، هتل ایران و کتابخانه ملی رشت در اطراف این میدان قرار گرفته اند.

پس از ورود به محدوده میدان، امکان بازدید از بناهای تاریخی، پیاده روی در پیاده راه فرهنگی، عکاسی و ادامه مسیر به سمت بازار سنتی رشت وجود دارد. سبزه میدان نیز در فاصله کوتاهی از میدان شهرداری قرار گرفته و از طریق خیابان علم الهدی می توان به آن رسید.

مسیر دسترسی به میدان شهرداری رشت

• از سمت خیابان امام خمینی: ورود مستقیم به محدوده مرکزی و دسترسی به بخش شرقی میدان

• از سمت خیابان سعدی: دسترسی به پیاده راه و مسیر منتهی به بازار رشت
• از سمت خیابان شریعتی: ورود به محدوده تاریخی میدان از بخش جنوبی
• از سمت خیابان علم الهدی: دسترسی به سبزه میدان و مسیرهای پیاده اطراف

پیش از حرکت، وضعیت ترافیک و محل توقف خودرو را بررسی کنید؛ محدوده مرکزی رشت در بیشتر ساعت های روز رفت و آمد زیادی دارد.

جاذبه های دیدنی میدان شهرداری

وقتی وسط پیاده راه فرهنگی رشت می ایستید، دورتادورتان را عمارت هایی احاطه کرده اند که هر کدام قصه و معماری مخصوص به خودشان را دارند.

بیایید مثل یک تور پیاده روی، نگاهی دقیق تر به این ساختمان های تاریخی بیندازیم و ببینیم در پس این نماهای سفید و سقف های قرمزرنگ چه می گذرد.

عمارت بلدیه و برج ساعت؛ نماد اصلی شهر

درست روبروی شما، مهم ترین بنای میدان یعنی عمارت بلدیه (شهرداری) قرار دارد. نمای تمام سفید، ستون های بلند و سقف شیروانی سفالی، ترکیب چشم نوازی ساخته اند. وسط این عمارت، برج ساعت با ارتفاع ۲۴ متر خودنمایی می کند.

این ساعت را سال ها پیش از آلمان به رشت آورده اند و هنوز هم به صورت مکانیکی کار می کند. سر هر ساعت، صدای زنگ این برج در کل محوطه می پیچد و گذر زمان را به عابران یادآوری می کند. در گذشته از این برج بلند برای دیده بانی و مراقبت از شهر در برابر آتش سوزی استفاده می کردند.

موزه پست و تلگراف؛ سفر به تاریخ ارتباطات

در ضلع شمالی میدان، ساختمان پست و تلگراف قرار گرفته است. معماران این بنا را دقیقاً با الهام از عمارت شهرداری طراحی کرده اند تا تقارن بصری کل محوطه حفظ شود. امروزه کاربری این ساختمان تغییر کرده و تحت عنوان «موزه پست رشت» فعالیت می کند.

با ورود به این موزه، مجموعه ای ارزشمند از تمبرهای تاریخی دوره های قاجار و پهلوی، پاکت های نامه قدیمی، تلفن های هندلی و اولین دستگاه های تلگراف واردشده به ایران را خواهید دید. بازدید از داخل این عمارت، فرصت خوبی برای تماشای جزئیات معماری داخلی بناهای دوران پهلوی اول است.

هتل ایران؛ یادگار روزهای پررونق گذشته

ضلع شمال غربی میدان، میزبان یکی از قدیمی ترین اقامتگاه های شمال کشور است. هتل ایران با آن بالکن های چوبی ظریف و پنجره های چوبی بزرگش که رو به میدان باز می شوند، حال و هوای فیلم های تاریخی را زنده می کند.

در دهه های گذشته، چهره های سرشناس زیادی در اتاق های همین هتل اقامت داشته اند و اینجا محل برگزاری مهمانی های بزرگ شهر بوده است. در حال حاضر بخش اقامتی هتل فعال نیست، اما در طبقه همکف آن معمولاً نمایشگاه های لباس محلی، صنایع دستی یا رویدادهای فرهنگی هنری برگزار می شود.

کتابخانه ملی رشت؛ حاصل همت مردم شهر

کمی آن طرف تر، درست در ابتدای خیابان علم الهدی (که مستقیم به میدان متصل است)، ساختمان کتابخانه ملی رشت جلب توجه می کند. این بنا اولین کتابخانه ملی ایران به شمار می رود. نکته جالب در تاریخچه این ساختمان این است که تمام بودجه ساخت آن از طریق کمک های مردمی و هزینه شخصی افراد فرهنگی شهر جمع آوری شد.

نمای آجری و معماری خاص این کتابخانه، تفاوت ظریفی با سایر بناهای سفیدرنگ میدان دارد و با طاق های هلالی اش، سوژه بسیار خوبی برای عکاسی معماری است.

چرا میدان شهرداری رشت را باید دید؟

تا پیش از دوران پهلوی اول، در محل فعلی میدان شهرداری، تپه ای خاکی به همراه یک گورستان محلی قرار داشت. بین سال های ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ خورشیدی، چهره این بخش از شهر تغییر اساسی کرد و با الگوبرداری از شهرسازی مدرن، ساختمان های اداری جدیدی در آن پایه گذاری شد. عمارت بلدیه (شهرداری)، ساختمان پست و تلگراف، ساختمان کتابخانه ملی و هتل ایران، یکی پس از دیگری در این محوطه قد برافراشتند.

طراحی اصلی عمارت شهرداری، کار یک معمار ارمنی-آلمانی به نام «آرتم سرداراف» است. او با الهام از معماری نئوکلاسیک اروپایی و مشخصاً ساختمان های شهر سن پترزبورگ روسیه، این مجموعه را طراحی کرد. البته معماران این پروژه، شرایط اقلیمی گیلان را کاملاً در نظر گرفتند. سقف های شیروانی سفالی برای مقابله با باران های مداوم، ستون های بلند، پنجره های چوبی بزرگ و حفظ تقارن در نمای ساختمان ها، تلفیق حساب شده ای از هنر اروپایی و نیازهای بومی شمال ایران را نشان می دهد.

امروز این محوطه تاریخی در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده و به عنوان اولین پیاده راه فرهنگی شمال کشور شناخته می شود. قدم زدن روی سنگ فرش های این پیاده راه، تماشای یک موزه روباز معماری است که تاریخ معاصر گیلان را روایت می کند.

میدان شهرداری رشت چی بخوریم؟

رشت شهر شب های زنده است و قلب این بیداری دقیقاً در میدان شهرداری می تپد. روزهای این میدان بیشتر حال وهوای تاریخی و اداری دارد، اما با غروب آفتاب و روشن شدن نورپردازی نارنجی رنگ عمارت ها، جریان زندگی در پیاده راه ها شکل دیگری می گیرد.


صدای موسیقی خیابانی از هر گوشه به گوش می رسد و ترکیب آن با مه شبانگاهی یا نم نم باران، فضایی شبیه به لوکیشن فیلم های سینمایی می سازد.

دکه های کباب فروشی معروف به «کباب کثیف» و واویشکا

بخش جدانشدنی شب گردی، گاری های معروف کباب است. بین خود رشتی ها و مسافران پای ثابت، این گاری ها به «کباب کثیف» معروفند؛ اصطلاحی خودمانی و محبت آمیز برای کباب های خیابانی که روی منقل های زغالی کوچک و در دل شب پخته می شوند و طعمشان با کباب رستوران های لوکس فرق دارد. خوردن یک سیخ چنجه یا جوجه محلی در کنار نان داغ، پیاز و مخلفات روی پلاستیک های کشیده شده بر میزهای کوچک پلاستیکی، تجربه ای است که نباید از دست بدهید.

رشته خشکار داغ و چای در شب های بارانی

از اواسط غروب، صدای جلز و ولز سرخ شدن خمیر در روغن داغ از گوشه و کنار میدان به گوش می رسد. رشته خشکار، شیرینی سنتی گیلان، اینجا مستقیماً و پیش چشم شما آماده می شود.

کنار بساط کباب، چرخ دستی های دیگر هم تا پاسی از شب بیدارند. از چای تازه دم لاهیجان در استکان های کمرباریک و باقالی داغ گرفته، تا اخته خمس (ترشی محلی آلو و اخته) و لبوهای بخارپز در شب های سرد زمستان. اگر هم اهل شیرینی جات هستید، سراغ گاری های فروش «رشته خشکار» بروید تا این شیرینی سنتی را داغ و تازه سرخ شده برایتان سرو کنند.

خمیر مشبک و نازک که داخل آن با گردوی خردشده، دارچین، هل و شکر پر شده است، در روغن برشته می شود و سپس در شربتی شیرین غوطه ور می گردد. گاز زدن به یک رشته خشکار داغ و برشته، در حالی که باران ریز (وارش) روی سنگ فرش ها می بارد و یک استکان کمرباریک چای لاهیجان در دست دارید، تصویری است که تا سال ها بعد از سفر به رشت، دلتنگ آن خواهید شد.

کافه های دنج اطراف پیاده راه علم الهدی

اگر فضای آرام تری را به شلوغی دکه های خیابانی ترجیح می دهید، پیاده راه علم الهدی (منشعب از میدان شهرداری به سمت سبزه میدان) بهترین مقصد برای شماست. ساختمان های قدیمی این خیابان اکنون به کافه هایی دنج و هنری تبدیل شده اند.

بسیاری از این کافه ها بالکن هایی رو به خیابان سنگ فرش دارند. نشستن در این بالکن ها، تماشای رفت وآمد مردم زیر نور چراغ های کلاسیک خیابان، گوش دادن به موسیقی زنده خیابانی که همیشه در گوشه ای از علم الهدی در حال اجراست و نوشیدن یک قهوه تازه یا دمنوش بهارنارنج، حسن ختامی بی نقص برای یک شب گردی طولانی در مرکز شهر رشت است.

چطور به میدان شهرداری برویم؟

همان طور که پیش تر اشاره کردیم، محوطه میدان شهرداری و خیابان های منتهی به آن (علم الهدی، شریعتی و امام خمینی) کاملاً سنگ فرش شده اند و تردد هرگونه وسیله نقلیه در آن ها ممنوع است.

برای اینکه در ترافیک گره خورده ی مرکز شهر کلافه نشوید، بهترین راه این است که ماشین را در خیابان های اطراف پارک کنید و چند دقیقه ای را تا میدان قدم بزنید. از آنجا که محدوده میدان شهرداری رشت سنگ فرش و پیاده راه است، در جدول زیر نزدیک ترین پارکینگ ها برای دسترسی آسان را معرفی کرده ایم:

نام پارکینگ	خیابان منتهی به میدان	فاصله پیاده روی تا میدان	نوع پارکینگ
پارکینگ سبزه میدان	خیابان علم الهدی	۵ دقیقه پیاده	روباز
پارکینگ خیابان شریعتی	خیابان شریعتی	۳ دقیقه پیاده	طبقاتی
پارکینگ سعدی	ابتدای خیابان سعدی	۵ دقیقه پیاده	روباز

• پارکینگ‌های محدوده سبزه میدان (پیشنهاد اول): این جذاب ترین مسیر است. ماشین را در پارکینگ های عمومی اطراف سبزه میدان بگذارید و از طریق پیاده راه زیبای علم الهدی مستقیم به سمت میدان شهرداری قدم بزنید. مسیر علم الهدی با مجسمه های برنزی و فروشگاه های قدیمی اش، خودش بخشی از مسیر گشت وگذار شماست.
• پارکینگ‌های خیابان شریعتی و صیقلان: اگر از سمت شرق یا شمال رشت وارد مرکز شهر می‌شوید، می‌توانید از پارکینگ های عمومی اطراف میدان صیقلان یا ابتدای خیابان شریعتی استفاده کنید و از آنجا وارد پیاده‌رو شریعتی شوید.
• کوچه پس کوچه‌های خیابان سعدی: در خیابان سعدی و کوچه های منتهی به آن نیز معمولاً جای پارک پیدا می‌شود، هرچند در شب‌های تعطیل باید با حوصله بیشتری خیابان‌ها را بگردید.

یک نکته مهم برای افراد کم توان: اگر همراه با سالمندان سفر می کنید یا توانایی پیاده روی طولانی ندارید، جای نگرانی نیست. ماشین های برقی (شبیه به ماشین های زمین گلف) در ابتدای تمامی مسیرهای سنگ فرش شده مستقر هستند و با دریافت کرایه ای جزئی، مسافران را تا مرکز میدان شهرداری جابه جا می کنند.

جاهای دیدنی اطراف که نباید از دست بدهید

میدان شهرداری رشت یک جاذبه ی منزوی نیست، بلکه نقطه شروعی برای کشف بافت تاریخی و زنده مرکز شهر است. پس از گشت وگذار در محوطه میدان، با چند دقیقه پیاده روی می توانید به سایر نمادهای هویتی رشت برسید.

نام جاذبه	فاصله زمانی (پیاده)	فاصله زمانی (با خودرو)
بازار بزرگ سنتی رشت	۲ دقیقه	- (در محدوده پیاده راه)
سبزه میدان	۵ دقیقه	- (در محدوده پیاده راه)
باغ محتشم و عمارت کلاه فرنگی	۲۰ دقیقه	۱۰ دقیقه
آرامگاه میرزا کوچک خان (سلیمان داراب)	- (نیازمند خودرو)	۱۵ دقیقه

بازار سنتی رشت (فاصله ۵ دقیقه ای)

از ضلع جنوبی میدان و از طریق پیاده راه امام خمینی، با کمتر از ۵ دقیقه پیاده روی به بازار بزرگ رشت، بزرگ ترین بازار روباز ایران می رسید. تضاد معماری اروپایی میدان شهرداری با بافت کاملاً بومی، پرهیاهو و سنتی بازار، یکی از جذاب ترین تجربه های سفر به رشت است. در این بازار خبری از سقف های گنبدی و دالان های تاریک نیست؛ همه چیز زیر آسمان جریان دارد. آوای گیلکی فروشنده ها که برای جلب مشتری آواز می خوانند، در کنار بوی ماهی تازه دودی، سبزیجات محلی (چوچاق و خالواش) و زیتون پرورده، فضایی خلق می کند که در هیچ جای دیگر ایران مشابهی ندارد.

سبزه میدان و پارک شهر

اگر از میدان شهرداری وارد پیاده راه علم الهدی شوید و آن را تا انتها قدم بزنید، به سبزه میدان خواهید رسید. این میدان قدیمی با درختان تنومند، کبوترهای همیشه حاضر و پیرمردهایی که روی نیمکت ها مشغول بازی شطرنج و دومینو هستند، فضایی آرام تر از میدان شهرداری دارد. اگر مسیر را کمی به سمت جنوب ادامه دهید، به «پارک شهر» (باغ محتشم) می رسید؛ قدیمی ترین پارک رشت که عمارت تاریخی و زیبای «کلاه فرنگی» را در دل خود جای داده است.

مراکز خرید (معرفی کوتاه برای عاشقان پاساژگردی)

برای مسافرانی که خرید بخش جدانشدنی سفرشان است، اطراف میدان شهرداری گزینه های متنوعی دارد. پیاده راه های شریعتی و علم الهدی پر از بوتیک های پوشاک و کیف و کفش هستند. در همان محدوده بازار سنتی نیز پاساژهای قدیمی و جدیدی برای خرید پوشاک با قیمت مناسب وجود دارد. اما اگر به دنبال پاساژهای لوکس، برندهای مطرح و کافه های مدرن تر هستید، پیشنهاد می کنم با یک تاکسی از میدان شهرداری فاصله بگیرید و خود را به محله «گلسار» (بلوار گیلان و مرکز خرید گلسار) برسانید که قلب تپنده پاساژگردی در رشت محسوب می شود.

بهترین هتل ها و اقامتگاه های نزدیک به میدان

برای کسانی که می خواهند تا پاسی از شب در پیاده راه های رشت قدم بزنند و دغدغه ترافیک و پیدا کردن ماشین برای برگشت را نداشته باشند، اقامت در نزدیکی میدان شهرداری هوشمندانه ترین تصمیم است.

هتل های اقتصادی (مثل هتل کیوان و اردیبهشت)

• هتل کیوان: در خیابان امام خمینی واقع شده و با حدود ۵ تا ۷ دقیقه پیاده روی شما را به مرکز میدان شهرداری می رساند. امکانات آن ساده، تمیز و کاملاً کاربردی است.
• هتل اردیبهشت: این هتل نوستالژیک در محدوده میدان حشمت و نزدیک به سبزه میدان قرار دارد. با اقامت در اینجا، با یک پیاده روی جذاب ۱۰ الی ۱۵ دقیقه ای از مسیر علم الهدی به میدان شهرداری می رسید.

اقامتگاه های بوم گردی و سنتی (مثل اقامتگاه ارسی)

برای لمس دقیق تر حس وحال زندگی در گیلان قدیم، اقامتگاه های بوم گردی مرمت شده در بافت تاریخی رشت انتخاب اول مسافران حرفه ای است.

• اقامتگاه سنتی ارسی: این اقامتگاه با معماری اصیل گیلکی، پنجره های چوبی با شیشه های رنگی (ارسی)، حوض آب و حیاطی پر از شمعدانی، فاصله ای در حدود ۱۰ دقیقه (پیاده) تا میدان شهرداری دارد. اقامت در چنین فضاهایی، تجربه حضور شما در بافت تاریخی رشت را به مراتب عمیق تر و شخصی تر می کند.

سوالات متداول

1.آیا ورود ماشین به میدان شهرداری رشت آزاد است؟

خیر. تمامی خیابان های منتهی به میدان شهرداری (علم الهدی، شریعتی و امام خمینی) سنگ فرش شده و ورود هرگونه خودرو و موتورسیکلت به آن ها ممنوع است.

2.بهترین زمان بازدید از میدان شهرداری چه فصلی است؟

از نظر آب وهوا، اواسط بهار (اردیبهشت) و اوایل پاییز (مهر و آبان) مطبوع ترین زمان برای قدم زدن در این محوطه است. با این حال، به دلیل شب های زنده رشت، شب گردی در این میدان حتی در شب های گرم تابستان یا شب های مه آلود و سرد زمستان نیز جذابیت خاص خودش را دارد.

3.فاصله میدان شهرداری تا بازار بزرگ چقدر است؟

فاصله این دو نقطه از یکدیگر بسیار کوتاه است. با ورود به پیاده راه امام خمینی از سمت میدان شهرداری، با کمتر از ۵ دقیقه پیاده روی با گام های معمولی، به ورودی اصلی بازار سنتی رشت خواهید رسید.

4.میدان شهرداری رشت تا چه ساعتی باز است؟

میدان شهرداری به صورت ۲۴ ساعته باز است.