معرفی گورستان ارامنه مشهد | تصاویر اختصاصی + آدرس

مشهد همیشه به عنوان پایتخت معنوی ایران شناخته می‌شود، اما در کوچه‌پس‌کوچه‌های این شهر، تاریخ ابعاد دیگری هم دارد. آرامستان تاریخی ارامنه مشهد، گنجینه‌ای پنهان با قدمتی بیش از 100 سال است که داستان مهاجران، پناهجویان و مسافرانی از سراسر جهان را در دل خود جای داده است. در این مقاله، به سراغ یکی از خاص‌ترین جاذبه‌های تاریخی مشهد  گورستان ارامنه مشهد رفته‌ایم.

در این مقاله می خوانید:

• گورستان ارامنه مشهد کجاست و چه پیشینه ای دارد؟
• مشخصات گورستان و کلیسای ارامنه
• ورود ارامنه و دیگر مهاجران به مشهد قدیم
• چه کسانی در این آرامستان دفن شده اند؟
• ردپای جنگ جهانی دوم در خراسان
• رازهای خاموش در معماری آرامستان ارامنه مشهد
• راهنمای عملی بازدید از آرامستان
• اقامت در نزدیکی گورستان ارامنه مشهد
• 

گورستان ارامنه مشهد

گورستانی با قدمتی صد ساله که با گذشت زمان و افزایش ارزش تاریخی آن بدل به مکانی برای بازدید گردشگران و توریست ها شده است واکنون اگر توجه لازم به آن نشود رو به سمت نابودی می رود. این آرامستان تاریخی محل دفن مسیحیانی بوده است که در شهر مشهد قدیم و طوس ساکن بوده اند. با یه جای خوب همراه باشید تا در ادامه با پیشینه ی آن بیشتر آشنا شوید.

ورود خانواده های ارمنی و یهودی به مشهد

خراسان قدیم به دلیل وسعت خود با کشورهای آسیای میانه همرز بود و از همین رو مهاجرانی مسیحی از از ایروان، قراباغ، نخجوان، ترکمنستان و روسیه به خراسان کوچ کردند.نادر شاه نیز اولین کسی بود که خانواده های ارامنه و یهودی را به خراسان کوچ داد. در اواخر قرن نوزده و در زمان قاجار نیز مهاجران ارمنی وارد خاک ایران شدند و در مشهد، قوچان، نیشابور، شیروان، سبزوار، بجنورد و درگز سکونت گزیدند.

چه کسانی در این آرامگاه دفن شده اند؟

کسانی که در این گورستان به خاک سپرده شدند اهالی کشورهای آمریکا، روسیه، گرجستان، کانادا، فرانسه، لهستان و نیز ایران می باشند و مهم ترین قبر این گورستان متعلق به مبلغ آمریکایی لوئیس اف. اسلستین است که در سال۱۳۱۲ق/۱۸۹۵م در مشهد متوطن شد.جالب است بدانید قدیمی ترین مقبره ی این گورستان متعلق به دوران قاجار و جدید ترین آن متعلق به دوران پهلوی می باشد. ارتودکس ها، کاتولیک ها، ارامنه گریگور و آشوری ها از فرقه های مختلفی هستند که در این گورستان به خاک سپرده شده اند.

بازماندگانی از جنگ جهانی دوم

در سال ۱۹۴۲ میلادی، در زمان جنگ جهانی دوم، مهاجرانی که از اردوگاه های کشور روسیه آزاد شده بودند به ایران پناه آوردند. هرچند تعداد زیادی از آنها در راه به دلیل بیماری و مشکلات دیگر در راه از بین رفتند و اکنون تنها 30 لهستانی در بخش ویژه ی این گورستان مدفون هستند.

مشخصات گورستان و کلیسای ارامنه

این قبرستان از وسعتی معادل۴۵۴۲مترمربع برخوردار است و کلیسایی با قدمتی 70 ساله نیز در کنار آن قرار دارد که مساحت آن 102 متر مربع می باشد.در سردر این کلیسا کتیبه ای قرار دارد که نشان می دهد در سال 1947 راهبه کا ترین را آرپنیک و ملکوم هارتونیاس این بنا را به یاد مادر و مادر زن خود که آنها نیز در همین قبرستان دفن شده اند بنا کرده اند.شکل و جنس سنگ قبر ها و نیز صلیب هایی که در بالای آنها نصب شده با یکدیگر متفاوت است و شکل یکدستی ندارند.

رازهای خاموش در معماری آرامستان ارامنه مشهد

قدم زدن در این گورستان ۴۵۴۲ متر مربعی، مانند ورق زدن یک کتاب تاریخ معماری است.

چرا هیچ دو سنگ قبری شبیه هم نیستند؟

تنوع فرم صلیب‌ها در این آرامستان بی‌نظیر است. از صلیب‌های ساده و مینیمال ارتودکس‌ها تا حکاکی‌های پیچیده ارامنه، هر سنگ قبر نشان‌دهنده فرقه مذهبی و جایگاه اجتماعی شخص مدفون است.

کتیبه‌های چندزبانه

روی سنگ‌قبرها می‌توانید خطوطی به زبان‌های ارمنی، روسی، فرانسوی، لهستانی و انگلیسی پیدا کنید که نشان‌دهنده تنوع ملیتِ مهاجرانی است که مشهد را برای زندگی (یا پناهندگی) انتخاب کرده بودند.

ردپای جنگ جهانی دوم در خراسان

شاید عجیب به نظر برسد، اما یکی از مهم‌ترین بخش‌های این آرامگاه به آوارگان جنگ جهانی دوم تعلق دارد.قصه تلخ ۳۰ پناهجوی لهستانی در جریان جنگ جهانی دوم، هزاران پناهجوی لهستانی از طریق شوروی وارد ایران شدند. در این میان، ۳۰ نفر از این پناهجویان که از بیماری و خستگی جان باخته بودند، در این آرامستان به خاک سپرده شدند. قبرهای آن‌ها امروز با بلوک‌های سیمانی و پلاک‌های فلزی کوچک، یادآور روزهای سخت تاریخ است.

راهنمای عملی بازدید از آرامستان

• آدرس: خراسان رضوی، مشهد، خیابان حرعاملی، ابتدای تقاطع شهید کریمی.
• نمایش ادرس آرامستان ارامنه مشهد روی نقشه
• وضعیت بازدید: به دلیل ارزش تاریخی و لزوم حفاظت از این میراث فرهنگی، بازدید عمومی در حالت عادی امکان‌پذیر نیست و معمولاً نیاز به هماهنگی با شورای خلیفه‌گری ارامنه یا تورهای خاص گردشگری مشهد دارد.

اقامت در نزدیکی گورستان ارامنه مشهد

گشت‌وگذار در میان برگ‌های تاریخ مشهد، نیازمند یک اقامت راحت و بی‌دغدغه است. ما در پلتفرم «یه جای خوب»، گلچینی از بهترین هتل‌ های مشهد و اقامتگاه‌های نزدیک به بافت تاریخی و حرم مطهر را برای شما فراهم کرده‌ایم. مانند : 

هتل هما 2 مشهد

• هتل هما 2 مشهد تنها 6 دقیقه با خودرو فاصله دارد .

• نمایش آدرس هتل هما2 مشهد روی نقشه

هتل تارا مشهد 

•  هتل تارا مشهد تنها 5 دقیقه با خودرو فاصله دارد .
• نمایش آدرس هتل تارا مشهد روی نقشه

هتل آپارتمان پرکوک مشهد 

•  هتل آپارتمان پرکوک مشهد تنها 5 دقیقه با خودرو فاصله دارد .

• نمایش آدرس هتل اپارتمان پرکوک مشهد روی نقشه 

جمع بندی

لازم به ذکر است که این گورستان تنها گورستان ارامنه مشهد می باشد و با وجود بی توجهی ها و اقدامات مخرب مسئولین که منجر به تخریب بسیاری از سنگ قبرهای این مکان شده است، این مکان همچنان از ارزش تاریخی بسیاری برخوردار است و امید است که روزی به همت مسئولین قدرشناس ارزش این مکان حفظ شود و برای آیندگان محفوظ بماند.

سوالات متداول

۱. آیا امکان بازدید عمومی از گورستان ارامنه مشهد وجود دارد؟

خیر، بازدید عمومی و آزادانه امکان‌پذیر نیست. علاقه‌مندان باید از قبل با اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی یا نماینده خلیفه‌گری ارامنه هماهنگی‌های لازم را انجام دهند.

۲. آدرس دقیق و مسیر دسترسی با مترو چگونه است؟

این گورستان در تقاطع خیابان شهید قرنی و بلوار شهید کریمی قرار دارد. نزدیک‌ترین ایستگاه مترو، «میدان شهدا» است که پس از پیاده شدن می‌توانید با اتوبوس‌های عبوری از خیابان قرنی به آنجا برسید.

۳. شرایط عکاسی در این مکان چگونه است؟

پس از هماهنگی برای ورود، عکاسی معمولی بلامانع است؛ اما برای استفاده از تجهیزات و دوربین‌های حرفه‌ای، اخذ مجوزهای پیشین الزامی است.