خانه ابریشمی رشت| وضعیت عمارت ابریشمی در 1405+آدرس و تاریخچه

خانه ابریشمی رشت یکی از یادگارهای تاریخی دوره قاجار در دل بافت قدیمی گیلان است. وقتی برنامه سفر به رشت را می چینید، سامانه گردشگری یه جای خوب مسیرهای متنوعی را به شما نشان می دهد تا فراتر از جنگل و دریا، با تاریخ کهن این شهر هم آشنا شوید. جاهای دیدنی رشت داستان های زیادی از دوران قاجار و پهلوی در سینه دارند و این عمارت قدیمی با آینه کاری های چشم نواز و تالار چینی، گوشه ای از هویت و معماری اعیانی گیلان زمین را پیش چشمان گردشگران زنده نگه می دارد.

⚜️ آنچه در ادامه این مقاله بررسی می کنیم:

• آدرس دقیق  خانه ابریشمی رشت

• نحوه دسترسی با خودرو شخصی و حمل و نقل عمومی

• تاریخچه چگونگی ساخت خانه ابریشمی رشت

• جزئیات دقیق معماری این مکان تاریخی

• چگونگی وضعیت اکنون این بنا

• بررسی هتل ها رستوران ها و جاهای دیدنی اطراف

مشخصه اصلی	جزییات و اطلاعات کاربردی عمارت ابریشمی
نام اثر	خانه ابریشمی رشت (عمارت ابریشمی)
قدمت تاریخی	اواخر دوره ناصرالدین شاه قاجار (حدود 1318 قمری)
بانی اولیه	میرزا اسماعیل حاکمی (کلانتر وقت رشت)
مالک بعدی و شهرت	حاج میرزا قاسم ابریشمی (تاجر بزرگ ابریشم گیلان)
وضعیت ثبت ملی	ثبت شده در سال 1379 به شماره 3365 در فهرست آثار ملی
موقعیت مکانی	رشت، میدان صیقلان (بسیج)، انتهای کوچه شاعری
کاربری فعلی	مرکز اداری و پژوهشی (بنیاد ملی نخبگان استان گیلان)
شرایط ورود عمومی	نیازمند هماهنگی اداری قبلی در روزهای کاری
هزینه بلیط	رایگان (در صورت اخذ مجوز اداری برای بازدید)
بهترین زمان مراجعه	بهار و پاییز، ساعات اولیه روزهای غیر تعطیل

خانه ابریشمی رشت کجاست؟

عمارت تاریخی ابریشمی در ضلع جنوب شرقی میدان صیقلان (که امروزه روی تابلوهای شهری با نام میدان بسیج شناخته می شود) قرار دارد. این میدان در مرکز بافت قدیمی شهر رشت واقع شده و از گذشته تا امروز یکی از کانون های اصلی بازرگانی و آمد و شد مردم بوده است. با ورود به انتهای کوچه شاعری و عبور از چند پیچ و خم در بافت سنتی، در چوبی و سردر ورودی این عمارت نمایان می شود.

نحوه دسترسی به خانه ابریشمی رشت

رسیدن به این عمارت تاریخی بسته به این که پیاده باشید یا از خودروی شخصی و تاکسی استفاده کنید، راه های متفاوتی دارد:

پیاده روی از میدان شهرداری رشت

فاصله پیاده راه فرهنگی میدان شهرداری رشت تا میدان صیقلان حدود 10 تا 12 دقیقه پیاده روی آرام است. کافی است از خیابان شریعتی به سمت صیقلان حرکت کنید و پس از رسیدن به میدان، وارد کوچه شاعری شوید. این مسیر برای افرادی که می خواهند از مغازه های قدیمی رشت دیدن کنند، بسیار مناسب است.

استفاده از تاکسی های شهری

از هر کجای رشت از جمله میدان توشیبا (مصلی)، گلسار، سبزه میدان یا میدان یخسازی، تاکسی های خطی صیقلان حضور دارند. پیاده شدن در میدان صیقلان شما را دقیقاً در فاصله 200 متری ورودی عمارت قرار می دهد.

خودروی شخصی و معضل پارکینگ

اگر با خودروی شخصی تردد می کنید، به یاد داشته باشید که کوچه شاعری عرض بسیار کمی دارد و ورود با ماشین به داخل آن کار معقولی نیست. بهترین روش این است که خودرو را در پارکینگ های عمومی اطراف میدان صیقلان یا حاشیه خیابان مطهری پارک کنید و بقیه مسیر را 2 دقیقه پیاده قدم بزنید.

اگر از برنامه های مسیریاب استفاده می کنید، کافی است نام «بنیاد نخبگان استان گیلان» یا «خانه ابریشمی رشت» را جستجو کنید تا نقشه، بهترین مسیر را از طریق خیابان شریعتی یا خیابان مطهری به شما نشان دهد. موقعیت این عمارت در قلب بافت متراکم شهری قرار گرفته و دسترسی به آن به سادگی میسر است.

تاریخچه خانه ابریشمی؛ یادگاری از دوران قاجار

قدمت این عمارت به دوران حکومت قاجار و روزگار ناصرالدین شاه باز می گردد. در آن عصر، شهر رشت به واسطه تجارت ابریشم، برنج و چای، پلی ارتباطی میان ایران و بنادر روسیه تزاری بود. رفت و آمد بازرگانان و دیپلمات های خارجی به رشت، سبک زندگی و معماری طبقه اعیان شهر را تحت تاثیر قرار داد. خانه ابریشمی رشت در چنین بستر تاریخی بنا شد و بازتابی از هنر، سلیقه و رونق اقتصادی گیلان در قرن سیزدهم هجری است.

بانی و مالک اولیه خانه ابریشمی چه کسی بود؟

زمین این عمارت بزرگ در ابتدا متعلق به خانواده کلانتری رشت بود. کلنگ احداث بنا را میرزا اسماعیل حاکمی ملقب به کلانتر رشت در دوران قاجار بر زمین زد. او خانه را به عنوان عمارت مسکونی و محل دیوان داری خود طراحی کرد.

پس از درگذشت میرزا اسماعیل، در سال 1318 هجری شمسی، این ملک توسط حاج میرزا قاسم ابریشمی خریداری شد. حاج میرزا قاسم از تاجران سرشناس، بنام و معتمد صنعت نوغانداری (پرورش کرم ابریشم) در گیلان بود. او بخش هایی از خانه را مرمت کرد و سکونت خانواده ابریشمی در این عمارت سبب شد که این اثر تا امروز به نام «خانه ابریشمی» در تاریخ رشت ثبت شود.

ثبت در فهرست آثار ملی ایران

با توجه به ارزش بالای معماری، تزیینات گچ بری و آینه کاری های داخل عمارت، این بنا در 25 اسفند ماه سال 1379 با شماره ثبت 3365 در فهرست آثار ملی ایران جای گرفت. پس از ثبت ملی، مراحل تثبیت بنا و بازسازی بخش های آسیب دیده با همکاری کارشناسان میراث فرهنگی آغاز شد تا فرم اصلی سازه در برابر رطوبت بالای رشت حفظ بماند.

معماری و بخش های دیدنی خانه ابریشمی

مساحت کلی عرصه عمارت نزدیک به 4500 متر مربع بوده که با تفکیک های دهه های گذشته، اکنون حدود 2000 متر مربع از محوطه و دو ساختمان دو طبقه بر جای مانده است. زیربنای هر طبقه حدود 650 متر مربع است. ساختار عمارت کاملاً منطبق بر اقلیم باران خیز گیلان شکل گرفته است: سقف های شیروانی سفال پوش، پی های قطور آجری، کرسی چینی بلند برای دور ماندن از رطوبت خاک و پنجره های متعدد ارسی برای تهویه طبیعی جریان هوا.

بخش های عمارت	ویژگی های بارز معماری و تزیینات	مصالح به کار رفته
تالار آیینه	مقرنس کاری، نقوش اسلیمی، آینه کاری سقف و دیوار	گچ، آینه، شیش های رنگی
اتاق چینی ها	طاقچه های گچ بری مشبک برای کاسه و بشقاب قاجاری	چوب، گچ، ظروف لعاب دار
ایوان و بهارخواب	ستون های چوبی خراطی شده با سرستون گچی	چوب نراد، آجر قزاقی
حیاط و هشتی	حوض بزرگ سنگی و درختان نارنج و خرمالو	سنگ لاشه، سفال طبرستان

تالار آیینه و گچ بری های بی نظیر (شاهکار عمارت)

در طبقه دوم بخش شرقی عمارت، اتاقی بزرگ قرار دارد که به عنوان تالار پذیرایی یا شاه نشین شناخته می شود. سقف و دیوارهای این اتاق سراسر پوشیده از آینه کاری های ریز هندسی و لچک ترنج های گچی است.

نور خورشید پس از عبور از شیش های رنگی ارسی ها به آینه های دیواری می تابد و طیفی از رنگ ها را روی سقف منعکس می کند. 12 طاقچه با قوس جناغی در اطراف تالار قرار گرفته که هر کدام قاب بندی های گچی ظریفی دارند.

اتاق چینی ها (ظروف عتیقه و تزیینات اصیل)

در کنار تالار آیینه، فضایی معروف به «اتاق چینی» وجود دارد. در این اتاق، دیواره ها دارای کشکول ها و حفره های گچی مقعری هستند که در عهد قاجار به طور سفارشی برای نگهداری و نمایش ظروف چینی سلطنتی، کاسه های گل سرخی و بشقاب های ناصرالدین شاهی تعبیه شده بودند. این سبک تزیین نشان از نفوذ بالای بازرگانی خارجی در خانه های بزرگان رشت دارد.

حیاط، حوض و ایوان های سنتی گیلانی

حیاط عمارت ابریشمی الگوی تمام عیار از باغ خانه های اصیل شمال است. در مرکز حیاط، حوضی با لبه های سنگی قرار دارد و درختچه های معطر بهار نارنج، چنار و بوته های گل در اطراف آن خودنمایی می کنند. ایوان های عریض چوبی با ستون های مستحکم، مانع از نفوذ باران های تند کج باران به اتاق ها می شوند و در فصول گرم سال، مسیر عبور نسیم خنک را فراهم می آورند.

تفاوت ها و شباهت های خانه ابریشمی با سایر خانه های تاریخی رشت

در خانه های سنتی مناطق کویری (مانند یزد و کاشان)، خانه ها درون گرا با دیوارهای کاه گلی بسیار بلند و حیاط گودال باغچه هستند. اما خانه ابریشمی رشت مانند سایر بناهای اعیانی گیلان ساختاری برون گرا دارد؛ پنجره های رو به کوچه و حیاط باز می شوند و استفاده از چوب نراد و سفال در اسکلت بندی بنا حرف اول را می زند. تفاوت عمده عمارت ابریشمی با خانه های هم دوره خود در رشت (نظیر خانه قدیری یا خانه میرزا کوچک خان)، در تنوع تزیینات داخلی و ادغام هنر آینه کاری فلات ایران با اسکلت چوبی گیلان است.

اطلاعات بازدید و وضعیت فعلی خانه ابریشمی

پیش از حرکت به سمت این بنای دیدنی، آگاهی از وضعیت اداری و ضوابط ورود به عمارت ابریشمی از اتلاف وقت شما جلوگیری می کند. با مراجعه به پلتفرم های تخصصی مانند یه جای خوب متوجه می شوید که بناهای ثبت ملی گاهی تغییر کاربری اداری می دهند و لازم است هماهنگی های پیش از سفر را جدی بگیرید.

ساعت و روزهای بازدید عمارت ابریشمی

این بنا در حال حاضر به عنوان یک موزه عمومی مستقل فعالیت ندارد. ساعت های ورود وابسته به زمان فعالیت کارکنان حاضر در بنا است:

• روزهای کاری: شنبه تا چهارشنبه

• ساعت پاسخگویی و ورود احتمالی: 8:30 صبح تا 13:30 ظهر

• روزهای تعطیل: پنج شنبه ها، جمعه ها و تعطیلات رسمی کشور عمارت تعطیل است.

وضعیت مالکیت و محدودیت های ورود برای گردشگران

این بنا در تملک دولتی قرار گرفته و هم اکنون به عنوان دفتر «بنیاد نخبگان استان گیلان» مورد بهره برداری است. به این علت، ورود به آن آزاد و بی ضابطه نیست. علاق اندازه به پژوهش های معماری، دانشجویان و گردشگران باید هنگام مراجعه، به بخش حراست ورودی مراجعه کرده و با ارائه کارت شناسایی معتبر، درخواست بازدید کوتاه از محوطه و ایوان را مطرح نمایند. در بیشتر روزهای خلوت، عوامل اداری با گردشگران همکاری لازم را به عمل می آورند.

هزینه و قیمت بلیط ورودی

برای ورود به خانه ابریشمی هیچ گونه باجه بلیط فروشی وجود ندارد و هزینه‌ای بابت ورود دریافت نمی شود. در صورتی که هماهنگی اداری انجام شود، ورود کاملاً رایگان است.

جاهای دیدنی نزدیک به خانه ابریشمی رشت

موقعیت قرارگیری این عمارت در مرکز شهر، فرصتی مناسب است تا با یک پیاده رفتی کوتاه از سایر دیدنی های تاریخی و شهری رشت هم بازدید کنید.

میدان شهرداری و پیاده راه فرهنگی رشت

فاصله میدان صیقلان تا میدان شهرداری کمتر از 1 کیلومتر است. این میدان با برج ساعت نمادین، عمارت پست، هتل ایران سابق و کتابخانه ملی، قلب تپنده شهر است و پیاده راه سنگ فرش آن شب ها با موسیقی خیابانی و خوراکی های محلی شور و نشالی دو چندان دارد.

سبزه میدان و بازار بزرگ رشت

با عبور از میدان شهرداری به سبزه میدان و سپس راسته بازار بزرگ رشت می رسید. بازار سنتی رشت با دکه های ماهی فروشان، زیتون، ترشی جات و عطر سبزی های محلی گیلان، زنده‌ترین کانون تبادل کالا و فرهنگ بومی در شمال کشور است.

خانه قدیری و عمارت کلاه فرنگی

_ خانه قدیری: در محله کیاب و سبزه میدان واقع شده و مربوط به اواخر دوره قاجار و پهلوی اول است.

_ عمارت کلاه فرنگی: در داخل باغ محتشم رشت قرار گرفته و بنایی چند ضلعی با معماری چوبی بومی است که در گذشته اقامتگاه حکام رشت در فصل تابستان بود.

بهترین رستوران ها و کافه های اطراف عمارت ابریشمی

پس از گشت و گذار در بافت تاریخی صیقلان، چشیدن طعم کباب ترش، انار بیج و باقلاقاتوق در مراکز معتبر اطراف عمارت روز شما را کامل می کند:

_ رستوران جهانگیر (میدان زرجوب): از قدیمی ترین چلوکبابی های رشت با کباب کوبیده و پلو دوش معروف. فاصله تا عمارت ابریشمی حدود 5 دقیقه با خودرو است.

_ رستوران شکم الملوک (هتل کادوس): در بلوار منظریه قرار دارد و غذاهای گیلانی را با کیفیتی مطلوب سرو می کند (فاصله حدود 8 دقیقه).

_ کافه موزه رشت: در بافت تاریخی خیابان سعدی؛ مکانی دنج برای نوشیدن چای لاهیجان و دمنوش های محلی.

_ رستوران محلی شورکولی (بلوار گلسار): اگر مایل هستید طی مسافت کوتاه تا گلسار طی کنید، تنوع سینی های محلی شورکولی یکی از گزینه های برجسته شهر به حساب می آید.

نکات مهم قبل از بازدید و راهنمای عکاسی در خانه ابریشمی

برای تجربه بازدیدی بی دردسر، رعایت نکات کاربردی زیر به شما کمک شایانی خواهد کرد:

_ حفظ سکوت اداری: با توجه به کاربری دفتری عمارت، از ایجاد سر و صدا در راهرو ها خودداری فرمایید.

_ پوشش و کفش مناسب: پله های چوبی طبقه اول به دوم قدیمی هستند؛ از کفش های تخت و بدون پاشنه نوک تیز استفاده کنید تا آسیبی به چوب های کف نرسد.

_ تجهیزات عکاسی: عکاسی با گوشی تلفن همراه در حیاط و بخش های باز مجاز است، اما استفاده از سـه پایـه، دوربین های بزرگ حرفه‌ای و فلاش مستقیم روی گچ بری های تالار آیینه نیازمند کسب اجازه کتبی قبلی است.

_ زمان بندی طلایی برای ثبت عکس: ساعات 10 تا 12 صبح که نور آفتاب از سمت شرق به پنجره های ارسی می تابد، بهترین زمان برای عکاسی از تلالو آینه ها و شیش های رنگی است.

هتل های نزدیک به خانه ابریشمی رشت

اگر مایل هستید در سفر خود دسترسی سریعی به بافت تاریخی رشت و عمارت ابریشمی داشته باشید، مراکز اقامتی زیر را مد نظر قرار دهید:

_ هتل پامچال رشت: فاصله هتل پامچال رشت تا خانه ابریشمی رشت 2.2 کیلومتر می باشد (حدود 8 دقیقه با خودرو).

_ هتل شبستان رشت: فاصله هتل شبستان رشت تا خانه ابریشمی رشت 4.5 کیلومتر می باشد (حدود 12 دقیقه با خودرو).

_ هتل پردیس رشت: فاصله هتل پردیس رشت تا خانه ابریشمی رشت 2.8 کیلومتر می باشد (حدود 9 دقیقه با خودرو).

مقایسه خانه ابریشمی با خانه های تاریخی برجسته رشت

نام خانه تاریخی	دوره تاریخی	مهم ترین بخش معماری	وضعیت کاربری	فاصله تا میدان شهرداری
خانه ابریشمی	قاجار	تالار آیینه و طاقچه های چینی	اداری (بنیاد نخبگان)	حدود 900 متر
خانه میرزا کوچک خان	قاجار	اسکلت تمام چوب و ادوات نهضت جنگل	موزه عمومی	1.5 کیلومتر
خانه قدیری	قاجار - پهلوی	ارسی های بزرگ و تزیینات آجرکاری	پژوهشکده میراث فرهنگی	حدود 1 کیلومتر
عمارت کلاه فرنگی	قاجار	فرم چند ضلعی و ایوان های دورتادور	محوطه پارک شهر (عمومی)	2 کیلومتر

جمع‌ بندی نهایی

خانه ابریشمی رشت سندی ارزشمند از هویت شهری، فرهنگ غنی و پیوند میان هنر گچ‌بری قاجاری با معماری انطباق‌یافته اقلیم معتدل شمال است. هرچند کاربری اداری جاری محدودیت‌هایی را برای دسترسی گردشگران ایجاد کرده، اما دیدن تزیینات تالار آیینه و هندسه چشم‌نواز این اثر تاریخی، تجربه‌ای پربار از غنای تاریخ گیلان به یادگار می‌گذارد. هنگام سفر به استان سرسبز گیلان، می‌توانید برای آشنایی با ابنیه کهن و اماکن تفریحی نام‌آشنای کشور از داده‌های وب‌سایت یه جای خوب کمک بگیرید و برنامه‌ریزی سفرتان را با شناخت کامل انجام دهید.

سوالات متداول

1. خانه ابریشمی رشت متعلق به چه دور ای است؟

این عمارت تاریخی متعلق به اواخر دوره ناصرالدین شاه قاجار است و در عهد پهلوی اول بازسازی و تکمیل شد.

2. آیا امکان بازدید عمومی از تمام بخش های خانه ابریشمی وجود دارد؟

خیر، به دلیل استقرار بنیاد نخبگان، ورود به تمام اتاق ها امکان پذیر نیست و بازدید از حیاط و ایوان اصلی نیاز به هماهنگی با حراست دارد.

3. بهترین زمان برای سفر به رشت و بازدید از این عمارت چه فصلی است؟

فصل های بهار (به ویژه اردیبهشت) و پاییز به دلیل هوای مطبوع، کم بودن شرجی و زیبایی درختان حیاط بهترین زمان هستند.

4. خانه ابریشمی در کدام محله رشت واقع شده است؟

این بنا در ضلع جنوب شرقی میدان صیقلان (میدان بسیج)، در انتهای کوچه بن بست شاعری واقع شده است.

5. آیا ورود به عمارت ابریشمی نیاز به پرداخت ورودی دارد؟

خیر، ورود به این مجموعه کاملاً رایگان است و هیچ بلیطی بابت ورود دریافت نمی شود.

6. فاصله خانه ابریشمی تا میدان شهرداری رشت چقدر است؟

فاصله این دو مکان حدود 900 متر است که با کمتر از 10 دقیقه پیاده روی طی می شود.

7. مالک اولیه این خانه تاریخی چه کسی بوده است؟

بانی اولیه ملک، میرزا اسماعیل حاکمی (کلانتر وقت رشت) بود که بعدها توسط حاج میرزا قاسم ابریشمی خریداری شد.

8. آیا می توان با خودرو تا جلوی در عمارت رفت؟

کوچه شاعری بسیار باریک است و امکان پارک ماشین وجود ندارد؛ باید خودرو را در پارکینگ میدان صیقلان پارک کنید.

9. عمارت ابریشمی در چه سالی به ثبت آثار ملی رسید؟

این اثر در 25 اسفند 1379 با شماره 3365 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.

10. آیا عکاسی با دوربین حرفه‌ای در داخل تالار آیینه مجاز است؟

عکاسی با موبایل معمولاً بلامانع است اما عکاسی با تجهیزات حرفه‌ای و سـه پایـه، نیازمند اخذ مجوز کتبی از سازمان میراث فرهنگی است.