دخمه زرتشتیان یزد | معرفی کامل + مسیر دسترسی، هزینه و تصاویر

دخمه زرتشتیان یزد از اسرارآمیزترین و متفاوت‌ترین بناهای تاریخی ایران است که رازهای فراوانی از آیین‌ها و باورهای کهن زرتشتیان در خود جای داده است. اگر در حال برنامه‌ریزی برای سفر به یزد هستید، بازدید از این برج‌های خاموش و قدم زدن در سکوت عجیب آن، تجربه‌ای منحصر‌به‌فرد در میان جاهای دیدنی یزد خواهد بود. در ادامه این مطلب با تاریخچه، معماری خاص و نکات مهم بازدید از این بنای باستانی آشنا می‌شوید.

⚜️در این مطلب می‌خوانید:

• دخمه زرتشتیان چیست و چه کارکردی داشته است
• دخمه زرتشتیان یزد کجاست و آدرس آن چیست
• تاریخچه دخمه گذاری زرتشتیان
• معماری و ساختار گور دخمه‌های زرتشتیان یزد
• داخل دخمه چه چیزی خواهید دید
• نکات رفتاری و احترام به این مکان مذهبی
• ساعات بازدید و قیمت بلیط
• جاذبه‌ها و هتل‌های نزدیک به این مکان تاریخی

اطلاعات بازدید از دخمه زرتشتیان یزد در یک نگاه

مورد	توضیح
موقعیت	حدود ۱۵ کیلومتری جنوب‌شرقی یزد، نزدیک منطقه صفائیه
ساعات بازدید	همه‌روزه، از ساعت ۰۸:۰۰ صبح تا ۱۷:۳۰ (در تابستان تا ۱۹:۰۰)
قیمت بلیط	برای بازدیدکنندگان ایرانی ۳۵,۰۰۰ تومان و برای اتباع خارجی ۲۰۰,۰۰۰ تومان
ثبت ملی	۲۷ مرداد سال ۱۳۸۱، شماره ثبت ۶۳۱۲
بهترین فصل بازدید	اوایل پاییز تا اواخر بهار (از مهر تا اواسط اردیبهشت)

دخمه زرتشتیان چیست؟

دخمه ی زرتشتیان یزد، سازه‌ای دایره‌ای‌شکل و سنگی است که پیروان آیین زرتشت در گذشته، اجساد درگذشتگان خود را در آن قرار می‌دادند تا توسط پرندگان تجزیه شود. این روش تدفین، برخاسته از باور زرتشتیان به پاک بودن خاک، آب و آتش است؛ عناصری که نباید با جسد مرده آلوده می‌شدند.

دخمه یزد از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های باقی‌مانده از این نوع سازه در ایران است. جالب‌ است بدانید علاوه بر این دخمه، دخمه‌های دیگری نظی دخمه چم (در تفت)، دخمه شریف‌آباد و دخمه ترک‌آباد (در اردکان)، دخمه فیروزآباد (در میبد) و چندین نمونه دیگر در روستاهای زرتشتی‌نشین استان یزد وجود دارند.

دخمه زرتشتیان یزد کجاست؟

آدرس دخمه زرتشتیان یزد، منطقه صفائیه، انتهای بلوار شهیدان اشرف، کوه دخمه است. این مکان تاریخی روی یک تپه رسوبی و کم‌ارتفاع قرار دارد که از دور هم به‌راحتی قابل تشخیص است.(نمایش آدرس دخمه زرتشتیان یزد روی نقشه)

مسیر دسترسی به دخمه زرتشتیان یزد

• دسترسی با ماشین: برای رسیدن به دخمه یزد زرتشتیان از مرکز شهر، می‌توانید با خودروی شخصی یا تاکسی به سمت منطقه صفائیه حرکت کنید. در پای کوه دخمه، پارکینگی برای بازدیدکنندگان در نظر گرفته شده و از آنجا باید مسیر پلکانی را تا بالای کوه طی کنید تا به ورودی برج‌های خاموشان برسید.
• دسترسی با اتوبوس عمومی: اگر خودرو شخصی در اختیار ندارید، می‌توانید با اتوبوس‌ّای خطی شهری به‌سو پایانه شحنه یا صفائیه بروید و سپس مسافت کوتاهی را با تاکسی تا پای کوه طی کنید.

تاریخچه دخمه گذاری زرتشتیان

دخمه مانکجی حدود ۱۶۰ سال و دخمه گلستان حدود ۹۰ سال قدمت دارند. البته باید بدانید یزد از دیرباز مهم‌ترین مرکز جمعیتی زرتشتیان ایران بوده و پیروان این آیین از حدود ۳۵۰۰ سال پیش تا امروز در این شهر زندگی می‌کرده‌اند. طبق آیین دخمه گذاری زرتشتیان، پس از مرگ یک فرد، جسد او را فردی به نام «نساسالار» به بالای دخمه منتقل می‌کرد و در معرض هوا و پرندگان قرار می‌داد.

این شیوه تدفین، ریشه در احترام عمیق زرتشتیان به عناصر طبیعی داشت؛ چراکه از نظر آن‌ها، دفن جسد در خاک یا سوزاندن آن در آتش، این عناصر مقدس را آلوده می‌کرد.

معماری و ساختار گور دخمه زرتشتیان یزد

معماری دخمه های زرتشتیان ساده، مدور و بر اساس تدابیر خاص مذهبی و بهداشتی ساخته شده است:

• درب ورودی و امنیت سازه: بر خلاف تصور، تمام دخمه‌ها دارای یک درب ورودی کوچک و بسیار محکم از جنس سنگ یکپارچه یا آهن بودند. این درب پس از ورود و خروج «نساسالارها» (مسئولان امرار و دفن) قفل می‌شد تا مانع ورود حیوانات درنده زمین‌زی به داخل بنا شود؛ چرا که طبق سنت زرتشتی، تنها پرندگان شکاری مجاز به پاکسازی اجساد بودند.
• مسیر دسترسی و صعود: در گذشته، مردم عادی و بستگان متوفی از کوه بالا نمی‌رفتند و پیکر را در پای کوه و ساختمان‌های «خیله» به نساسالارها تحویل می‌دادند. تنها یک مسیر صعود اختصاصی برای انتقال جسد به بالای کوه وجود داشت.

داخل دخمه چه چیزی خواهید دید؟

پیش از بازدید بهتر است بدانید که امروز در داخل دخمه زرتشتیان یزد هیچ اثری از بقایای جسد یا استخوان وجود ندارد و با فضایی سنگی، خالی و تاریخی روبه‌رو می‌شوید. آنچه در داخل این سازه مدور برجسته است، ساختار معماری ویژه آن بر اساس آیین‌های کهن است:

• سه حلقه دایره‌ای مجزا: کف دخمه با خطوط سنگی به سه نوار دایره‌ای هم‌مرکز تقسیم شده است؛ حلقه بیرونی و بزرگ‌تر برای مردان، حلقه وسط برای زنان و حلقه داخلی و کوچک‌تر برای کودکان اختصاص داشته است.
• استودان (استخوان‌دان مرکزی): در مرکز دخمه، چاهی عمیق و سنگی به نام استودان قرار دارد که پس از پاک‌سازی اجساد توسط پرندگان، استخوان‌های خشک‌شده را داخل آن می‌ریختند.

پایان دخمه گذاری و شیوه امروزی خاکسپاری زرتشتیان

استفاده از دخمه‌ها برای تدفین در ایران، در اواسط دهه ۱۳۴۰ خورشیدی (حدود سال‌های ۱۳۴۴ تا ۱۳۴۵) به دلیل توسعه شهری و رعایت ملاحظات بهداشتی به‌طور رسمی متوقف شد. از آن زمان، زرتشتیان مردگان خود را در آرامستان‌های مدرن (آرامگاه) به خاک می‌سپارند. در این روش، برای حفظ ارزش کهن پاک نگه‌داشتن خاک، قبرها را با دیواره‌های سیمانی می‌سازند تا جسد تماس مستقیمی با زمین نداشته باشد.

نکات رفتاری و احترام به این مکان مذهبی

دخمه زرتشتیان یزد، هرچند دیگر مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، اما همچنان برای جامعه زرتشتی ایران معنایی مذهبی و معنوی دارد. به همین دلیل، هنگام بازدید از این مکان، رعایت سکوت و احترام توصیه می‌شود.

از رفتارهای نامناسب مانند بلند صحبت کردن، شوخی‌های بی‌جا یا عکاسی نامتناسب با فضای مکان خودداری کنید. رعایت این نکات ساده، هم به احترام به باورهای دیگران کمک می‌کند و هم تجربه بازدید شما را عمیق‌تر خواهد کرد.

نکات و ساعات بازدید دخمه زرتشتیان یزد و قیمت بلیط

• ساعات بازدید: همه‌روزه از ساعت ۸:۰۰ صبح تا ۱۷:۳۰ عصر (در نیمه اول سال و فصل‌های گرم، ساعت بازدید تا ۱۹:۰۰ تمدید می‌شود).
• قیمت بلیط ورودی: نرخ رسمی ورودی برای گردشگران ایرانی ۳۵,۰۰۰ تومان و برای اتباع خارجی ۲۰۰,۰۰۰ تومان است.
• نکات مهم صعود: مسیر رسیدن به بالای کوه دخمه بدون پله بوده و به‌صورت یک مسیر پلکانی و سنگی با شیب نسبتاً تند است. همراه داشتن کفش پیاده‌روی مناسب، کلاه، عینک آفتابی و آب آشامیدنی ضروری است؛ همچنین صعود به بالای کوه برای افراد سالمند یا کسانی که مشکلات زانو دارند ممکن است کمی دشوار باشد.

بهترین زمان بازدید از دخمه زرتشتیان

بهترین زمان برای بازدید و گرفتن عکس دخمه زرتشتیان یزد، ساعات ابتدایی صبح یا نزدیک غروب است؛ در این ساعات، نور ملایم خورشید سایه‌های زیبایی روی سازه سنگی دخمه ایجاد می‌کند. از نظر فصلی هم، اوایل مهر تا اواخر اردیبهشت، به دلیل آب‌وهوای معتدل‌تر یزد، بهترین زمان برای این کار است. در این بازه، شرایط برای بازدید از کویر کاراکال یزد نیز مناسب تر است.»برای عکاسی، ایستادن در پایین کوه و ثبت تصویر از کل سازه دخمه در برابر آسمان باز کویر، یکی از محبوب‌ترین زوایای عکس دخمه زرتشتیان در بین گردشگران است.

جاذبه‌های نزدیک به دخمه زرتشتیان یزد

پس از بازدید از دخمه زرتشتیان، می‌توانید از جاذبه‌های تاریخی و شاخص زیر که دسترسی سریعی از طریق بلوار شهیدان اشرف و بلوار دانشگاه دارند، دیدن کنید:

• آتشکده زرتشتیان یزد: مقدس‌ترین آتشکده ایران با شعله‌ای که بیش از ۱۵۰۰ سال روشن مانده است (واقع در خیابان کاشانی).
• موزه تاریخ و فرهنگ زرتشتیان (مارکار): مجموعه‌ای کاربردی برای آشنایی با آداب، پوشش و جشن‌های کهن زرتشتیان.
• مجموعه تاریخی امیرچخماق: نماد شاخص یزد شامل تکیه، بازار، آب‌انبار و نخل بزرگ دوره تیموری.
• باغ دولت‌آباد یزد: باغ ایرانی ثبت جهانی یونسکو با بلندترین بادگیر خشتی جهان و فضایی سرسبز.

هتل های نزدیک به دخمه زرتشتیان یزد

به دلیل قرارگیری دخمه زرتشتیان در جنوب شرقی یزد و منطقه صفائیه، اقامت در هتل‌های یزد در این محدوده دسترسی بسیار سریع‌تری را به این جاذبه فراهم می‌کند:

هتل پارسیان صفائیه یزد

• هتل پارسیان صفائیه یزد: لوکس‌ترین هتل منطقه صفائیه دارای بخش‌های مدرن و سنتی در میان باغی بزرگ، با فاصله کمتر از ۱۰ دقیقه تا دخمه.

هتل ارگ جدید یزد

• هتل ارگ جدید یزد: نزدیک‌ترین هتل به دخمه زرتشتیان (واقع در مجاورت مجموعه) با امکانات مدرن و چشم‌انداز اتاق‌ها رو به کوه و بنای دخمه.

هتل داد یزد

• هتل داد یزد: هتل سنتی با معماری قاجاری-پهلوی در خیابان دهم فروردین با دسترسی هم‌زمان مناسب به دخمه و آتشکده.
• اقامتگاه سنتی دوستانه: گزینه‌ای اقتصادی و بومی با حیاط مرکزی آرام در بافت تاریخی برای علاقه‌مندان به فضاهای سنتی.

جمع بندی

دخمه زرتشتیان یزد با سکوت عمیق و معماری خاص، از تأثیرگذارترین مقاصد تاریخی ایران است. بازدید از این برج‌های خاموش، فرصتی عالی برای آشنایی با آیین‌های کهن و درک فلسفه زیست‌محیطی گذشتگان فراهم می‌کند؛ تجربه‌ای متفاوت که ارزش بارها دیدن را دارد.برای بررسی شرایط اقامتی، مقایسه قیمت‌ها و رزرو هتل در یزد، می‌توانید به وب‌سایت یه جای خوب مراجعه کنید یا با کارشناسان ما تماس بگیرید.

سوالات متداول

1. دخمه زرتشتیان یزد کجاست؟

حدود ۱۵ کیلومتری جنوب‌شرقی یزد، در منطقه صفائیه، انتهای بلوار شهیدان اشرف.

2. دخمه زرتشتیان چیست؟

سازه‌ای تاریخی، مدور و بدون سقف که زرتشتیان در گذشته اجساد درگذشتگان را برای پاک شدن گوشت توسط پرندگان شکاری و آلوده نشدن خاک و آتش، در آن قرار می‌دادند.

3. آیا امروز هم از دخمه استفاده می‌شود؟

خیر؛ این روش از اواسط دهه ۱۳۴۰ خورشیدی به دلایل بهداشتی و توسعه شهری ممنوع شد و زرتشتیان امروزه مردگان خود را در آرامستان‌های مدرن و درون قبرهای بتنی دفن می‌کنند.

4. ساعات بازدید دخمه زرتشتیان یزد چگونه است؟

همه‌روزه از ساعت ۰۸:۰۰ صبح تا ۱۷:۳۰ عصر (در بهار و تابستان معمولاً تا ۱۹:۰۰ تمدید می‌شود).

5. آیا صعود به بالای کوه دخمه برای همه امکان‌پذیر است؟

مسیر صعود بدون پله و به صورت راهی شیب‌دار، خاکی و سنگی است. طی کردن آن حدود ۱۵ تا ۲۵ دقیقه زمان می‌برد و برای سالمندان یا کسانی که مشکل زانو دارند، ممکن است کمی دشوار باشد.

6. آیا ساختار داخلی دخمه برای مردان و زنان متفاوت بوده است؟

بله؛ محوطه داخلی به ۳ نوار دایره‌ای تفکیک شده بود: نوار بیرونی برای مردان، نوار میانی برای زنان و نوار داخلی نزدیک به چاه مرکزی (استودان) برای کودکان.