شاید بتوان گفت بازار های قدیمی تنها نبض تپنده ی شهری از گذشته تا کنون می باشند. چراکه همواره از رفت و آمد مردم پر و خالی می شوند و چراغ آن همیشه روشن است.با وجود اینکه خیلی از این بازار های قدیمی رونق قدیم را ندارند، اما بسیاری دیگر همچنان بعد از گذشت قرن ها به فعالیت خود ادامه میدهند. یکی از این بازار ها بازار سنتی و قدیمی کاشان است که تیم گردشگری یه جای خوب در این مقاله شما را با سیر تا پیاز این بازار آشنا خواهد کرد.
بازار قدیم کاشان از چه قسمت هایی تشکیل شده است؟
- راسته (مسير اصلي بازار) اصلی ترین قسمت بازار که در دوران های مختلف بخش هایی به آن اضافه می شد و یا بخش هایی از آن تخریب می گشتمانند مسگرها، زرگرها، كفاش ها، بزازها و بازارچه هاي ميانچال.
- دسته (صنف هاي مختلف) قسمتی از بازار کاشان که هر صنف در یک قسمت مشخص مشغول فعالیت بوده اند.
- دالان،سراي خان (تجارتخانه اي كه نقش كلي فروشي را داشته است)
- تيمچه (مركز چند سرا و کاروانسرا)
تیمچه ی امین الدوله، شاهکاری بی مانند
معروف ترین قسمت این بازار که در زمان فرخ خان غفاری کاشی ملقب به امین الدوله ساخته شد، تیمچه ی امین الدوله می باشد که سرای سرپوشیده است که چهار طرف بازار را به یکدیگر متصل کرده و به آن میانچال نیز معروف است. ساخت این تیمچه در 1285 به اتمام رسید و سقف مستحکم و دهانه ی وسیع آن که بر روی سه طبقه بنای استوار پایه ریزی شده چنان است که نظیر آن در معماری ایران مشاهده نشده است.
تیمچه ی امین الدوله قرن هجدهم میلادی
سقف این بنای زیبا با مقرنس کاری، آجر و کاشی شکل گرفته و به سبکی ایرانی طاق بندی شده است.این کاروانسرا از طریق دو در چوبی بزرگ به دو طرف بازار متصل میشودیك در از چهار سو به صحن كوچك هشت ضلعی و دیگری به صحن بزرگ مربع مستطیل شكل جنوبی و در حقیقت در مجموعه آنها سرای واحدی بوجود آمده كه به عقیده كارشناسان فنی، یكی از بهترین شاهكارهای برازنده معماری اصیل ایران در نیمه دوم قرن سیزدهم هجری و نماینده فنون گوناگون این هنر به شمار می رود.
تیمچه ی حاج محمدصادق و سید آقا از دیگر تیمچه های این بازار می باشند.
- قیصریه : محلی برای انجام اموری خاص مانند ظریفکاری و کارهای هنری بوده است.
- مسجد میرعماد
این مسجد در جنوب بازار مس فروشان قرار دارد و چون در مقابل میدان بازار قرار دارد به مسجد میدان نیز معروف می باشد. این مسجد در قرن هشتم هجری و در زمان سلطنت سلطان جهان شاه قراقویونلو احداث شده است. این بنا تشکیل شده است از جلوخان، دو سردر با کتیبهٔ تاریخى، هشتى، سنگاب، صحن دو طبقه، دو صفه، چند شبستان، گنبد آجرى، منبر کاشى معرق نفیس و آب انبار تاریخى.
- مسجد و مدرسه سلطانی (امام خمینی)
مسجد سلطانی که بنایی به یادگار مانده از دوران قاجار می باشد جزو یکی از بزرگ ترین مدارس علمیه کاشان محسوب می شود.این مدرسه متشکل از حیاطی بزرگ با حوضی وسیع، 52 حجره درس،یک شبستان و یک کتابخانه است.
امامزاده سلیمان- یکی دیگر از بناهای قرار گرفته در بازار
- حمام عبدالرزاق خان
حمام عبدالرزاق خان که به حمام خان نیز معروف است توسط عبدالرزاق خان در دوران سلطنت کریم خان احداث شد .این حمام درست در مرکز این بازار ساخته شده و از صحن های مختلف،خزینه های آب سرد و گرم و حوض بزرگ با سنگ مرمر تشکیل شده شده است.
كاروانسراهاي گمرك و نو، سراي نراقي ها، حمام خان، سراي زركشها، سراي قمي ها ، سراي آب انبار، سراي چهارگوش، مدرسه و مسجد ميانچال، مسجد تبريزي ها، سراي ملك، مسجد كفش دوزها و زيات و آب انبار درب زنجير
بازار کاشان از گذشته...
قدمت این بازار تاریخی به طور دقیق به دوران آل بویه و پس از آن به دوره ی سلجوقی باز می گردد اما رونق اصلی این بازار در زمان صفویه به خصوص در زمان پادشاهی شاه عباس شکل گرفت. مجموعه بازار کاشان از جمله بازارهایی است که از همان گذشته تا کنون مورد تمجید و توجه بسیاری از سیاحان و تاریخ نویسان قرار گرفته است. به عنوان مثال مؤلف كتاب زينت المجالس گفته است که : « مثل راسته بازار كاشان در تمام جهان نيست و طول آن بازار تقريباً دو هزار قديم مي باشد . »
بازار کاشان در دوره های مختلف بخش های متععدی به آن اضافه شد و روز به روز وسیع تر و گسترده تر شد.به عنوان مثال قیصریه که شامل چندین کاروانسرا و دکان با معماری چشم نواز می باشد در دوران شاه عباس به بازار اضافه شد.
نقشه بازار کاشان
در دوران قاجار و در زمان سلطنت فتحعلی خان قاجار که ثبات سیاسی و پیشرفت صنایع ملی حاصل شده بود، بازار های بزرگ دیگر، تیمچه و کاروانسرا در امتداد این بازار ساخته شد.
بازار نو مسگری و فرخ خان امین الدوله غفاری به دلیل معماری خوش طرح شان و وسعتی که برخوردار بودند از مهمترین بناهایی بوده اند که در قرن اخیر ساخته شده و نظیر و مانندی تا کنون نداشته اند.
اوژن فلاندن نقاش و معمار فرانسوی که در سال 1352 به شهر کاشان سفر کرده بود درباره ی این دوره در نامه اش نوشته است که:" در قرن اخیر این شهر بكلی منهدم گشت و از ته عماراتش نابود گردید . بناهایی كه امروز مورد دقتند بازارها ، كاروانسراها و حمامها می باشند."
تا به امروز...
بازار مسگر ها که یکی از مهمترین بناهای این بازار بود در سال 1288 به سمت ویران شدن پیش رفت و در دوران پهلوی به دلیل احداث خیابان های شهری به طور کامل تخریب شد.چهارسوی بزرگ آن نیز که در داخل دروازه دولت سال ها سالم مانده بود به دلیل ساخت میدان شهرداری ویران گشت.
با این حال بازار کاشان امروزه یکی از بازار های تاریخی ایران می باشد که همچنان رونق دارد و چراغ آن روشن است. این بنا در تاریخ ۸ شهریور ۱۲۵۵ با شماره ثبت ۱۲۸۴ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
بازار کاشان کجاست؟
این بازار از اواسط خیابان بابا افضل شروع شده و تا حدود دروازه دولت ادامه دارد.
ساعت کاری بازار: هر روز از صبح الی 10 شب
ارتباط با ما :
مقاله ی جامع و مفیدی بود