خانه قدیری رشت | راهنمای بازدید از عمارت تاریخی+آدرس،تاریخچه

اگر در فکر یک برنامه حساب شده برای سفر به رشت هستید، سر زدن به جاهای دیدنی رشت حال و هوای متفاوتی برایتان می سازد. در بافت قدیمی این شهر، بناهایی جا خوش کرده اند که با پنجره های چوبی و سقف های سفالی، بخشی از قصه گیلان قدیم را روایت می کنند. خانه قدیری رشت یکی از همین یادگارهای دوره قاجار است که با ارسی های خوش نقش و آینه کاری های ظریفش در محله قدیمی صیقلان نفس می کشد.

⚜️ آنچه در ادامه این مقاله می خوانیم:

• آشنایی با نشانی، موقعیت روی نقشه و مسیرهای دسترسی 

• تاریخچه ساخت این خانه در اواخر قاجار و ماجرای مالک اولیه 

• معماری بومی گیلان، پنجره های ارسی، گچ بری ها و شباهت های آن با عمارت های هم دوره

• ساعت کاری، شرایط کنونی اداری، نحوه هماهنگی برای ورود و هزینه بازدید

• پیشنهاد دیدنی ها، بازارچه ها، کافه ها، رستوران های سنتی و هتل های اطراف عمارت

مشخصه اصلی	جزئیات مهم برای مسافران
نام اثر	خانه قدیری رشت
دوره تاریخی	اواخر قاجار و اوایل پهلوی اول
موقعیت مکانی	رشت، شرق سبزه میدان، انتهای کوچه صیقلان، بن بست صادقی
کاربری کنونی	پژوهشکده و کتابخانه اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی گیلان
شماره ثبت ملی	2686 (ثبت شده در خرداد 1379)
هزینه بلیط ورودی	رایگان (بازدید نیازمند هماهنگی در ساعات اداری است)
بهترین زمان مراجعه	روزهای غیر تعطیل از ساعت 8:30 تا 13:30
مدت زمان پیشنهادی بازدید	45 دقیقه تا 1 ساعت
امکان عکاسی	در حیاط و بخش های عمومی با هماهنگی مجاز است

خانه قدیری رشت کجاست؟

خانه تاریخی قدیری در بافت تاریخی و اصیل شهر رشت قرار دارد. این عمارت در محله قدیمی صیقلان، پشت مسجد حاج صمدخان و در انتهای کوچه معروف به صادقی واقع شده است. این محله از معابر قدیمی شهر به حساب می آید و هنوز حال و هوای سنتی خود را حفظ کرده است. فاصله کوتاه این عمارت با سبزه میدان و میدان شهرداری رشت کمک می کند تا بدون نیاز به خودروهای بین شهری، با پای پیاده یا یک کورس تاکسی به آن برسید.

نشانی دقیق: رشت، آیت الله طالقانی، احتساب (نمایش آدرس روی نقشه)

نحوه دسترسی به خانه قدیری رشت

برای رسیدن به این عمارت تاریخی، بسته به شیوه رفت و آمدتان چند راه ساده پیش رو دارید:

_ با پای پیاده از میدان شهرداری یا سبزه میدان: اگر اهل پیاده روی در بافت شهری هستید، از سبزه میدان به سمت خیابان شریعتی حرکت کنید. پس از حدود 10 تا 15 دقیقه قدم زدن، به میدان صیقلان و سپس به مسجد حاج صمدخان می رسید. از کنار مسجد وارد کوچه بن بست صادقی شوید تا سردر چوبی و تابلوی عمارت را ببینید.

_ با تاکسی های شهری: در هر نقطه از رشت که سوار تاکسی شوید، کافی است بگویید «میدان صیقلان» پیاده می شوید. تاکسی های خطی میدان شهرداری، جانبازان و خیابان مطهری همگی از نزدیکی این میدان عبور می کنند. از سر میدان تا در ورودی عمارت، کمتر از 3 دقیقه پیاده روی دارید.

_ با خودروی شخصی: به دلیل باریک بودن کوچه های منتهی به بنا، ورود با ماشین به داخل بن بست صادقی سخت است. بهتر است خودرو را در خیابان شریعتی، حاشیه خیابان امام خمینی یا پارکینگ های عمومی اطراف میدان صیقلان پارک کنید و ادامه راه را قدم بزنید.

تاریخچه خانه قدیری رشت

بافت تاریخی رشت در اواخر دوران ناصرالدین شاه قاجار و اوایل دوره پهلوی، شاهد ساخته شدن خانه های باشکوهی بود که متناسب با اقلیم پر باران شمال طراحی می شدند. خانه قدیری رشت از همین نسل بناهاست که در طول بیش از یک قرن گذشته، حوادث زیادی مثل آتش سوزی، تغییر کاربری و مرمت های پی در پی را به چشم دیده است.

بانی و مالک اولیه خانه قدیری چه کسی بود؟

این عمارت ابتدا به سفارش یکی از چهره های سرشناس نظامی دوران قاجار یعنی «محمد ولی خان تنکابنی» معروف به نصرالسلطنه (سپهدار اعظم) پایه گذاری شد. سپهدار تنکابنی از رجال پرنفوذ سیاسی و چند دوره نخست وزیر ایران در دوران مشروطه بود. پس از تغییر و تحولات سیاسی، ملک به خانواده های دیگر رسید و در دوره پهلوی در اختیار مرحوم «محمد حسن خان قدیری» قرار گرفت. از همان دوران، این خانه به نام فامیلی ایشان یعنی «عمارت قدیری» شهرت یافت و نسل های بعدی این خانواده تا ده ها سال در آن سکونت داشتند.

در زمستان سال 1367، آتش سوزی گسترده ای در بخشی از سقف و فضاهای چوبی رخ داد و خسارت هایی به تزئینات داخلی زد. پس از این حادثه، سازمان میراث فرهنگی ملک را از ورثه خریداری کرد و کارهای بازسازی و مرمت علمی آن را در دهه هفتاد به پایان رساند تا از تخریب کامل نجات یابد.

ثبت در فهرست آثار ملی ایران

با توجه به ارزش های معماری بومی گیلان و قدمت تاریخی اثر، خانه قدیری در تاریخ 17 خرداد 1379 با شماره 2686 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید. این ثبت رسمی، مسیر نگهداری اصولی و بازسازی بخش های آسیب دیده را هموار کرد و امروزه این عمارت به عنوان یکی از پایگاه های پژوهشی میراث فرهنگی استان گیلان مورد استفاده قرار می گیرد.

معماری و بخش های دیدنی خانه قدیری رشت

معماری خانه قدیری بازتاب کاملی از اقلیم مرطوب و پربارش شمال ایران است. سازندگان این بنا هوشمندانه از مصالح بومی مثل آجر سرخ، چوب نراد روسی، ساروج و سفال استفاده کرده اند تا رطوبت خاک به سازه نفوذ نکند.

مهم ترین مشخصات معماری این عمارت عبارتند از:

_ طراحی دو طبقه بر روی کرسی چینی: برای دوری از رطوبت زمین، ساختمان حدود یک متر بالاتر از کف حیاط ساخته شده است.

_ سقف سفال پوش شیب دار: بام بنا با سفال های سنتی قرمز و در چهار شیب (اصطلاحا لمبه کوبی با شیب تند) پوشانده شده تا آب باران فورا خارج شود.

_ پنجره های ارسی با شیشه های هفت رنگ: ارسی های چوبی با شیشه های رنگی لاجوردی، زرد و سرخ علاوه بر زیبایی، نور ملایمی به اتاق ها می دهند و مانع ورود حشرات می شوند.

_ تزئینات گچ بری و آینه کاری: تالار اصلی در طبقه دوم دارای گچ بری های ظریف اسلیمی و آینه کاری هایی است که هنر استادکاران قاجاری را نشان می دهد.

_ حیاط مشجر و حوض آبی: در میانه حیاط، حوضی مستطیلی با درختان نارنج و خرمالو قرار دارد که هوا را در روزهای گرم تابستان خنک نگه می دارد.

بخش عمارت	ویژگی و نوع کاربری	تزئینات و مصالح
طبقه همکف	فضاهای خدماتی، انبار و اتاق های جانبی	دیوارهای قطور آجری، چوب بست های محکم و پنجره های ساده
طبقه اول (شاه نشین)	تالار پذیرایی اصلی، اتاق های گوشواره و نشیمن	ارسی های کشویی، آینه کاری، شومینه گچی و سقف چوبی
حیاط و محوطه	فضای سبز، ایوان ورودی و دسترسی به راهروها	کف فرش آجری سنتی، حوض حیاط و درختان بومی گیلان

تفاوت ها و شباهت های خانه قدیری با سایر خانه های تاریخی رشت

خانه قدیری از نظر ساختار پایه ای با عمارت هایی مثل خانه ابریشمی رشت، خانه میرزا خلیل رفیع و خانه شبان شباهت های فراوانی دارد. در تمام این خانه ها، استفاده از اسکلت چوبی، سفال پوش سقف و ارتفاع گرفتن از سطح زمین (گربه رو) قانون اصلی ساخت و ساز بوده است.

اما چند تفاوت شاخص در خانه قدیری به چشم می خورد:

_ ابعاد جمع و جورتر: بر خلاف برخی خانه های اعیانی که حیاط اندرونی و بیرونی بسیار وسیع دارند، خانه قدیری ساختاری منسجم تر و خودمانی تر دارد.

_ پوشش یکپارچه چوبی در تالار مرکزی: سقف لمبه کوبی چوبی در این عمارت با گره چینی های منظم همراه است که به دست نجاران محلی ساخته شده است.

_ ستون های چوبی ایوان: ستون های ایوان طبقه بالا دارای سرستون های خراطی شده با طرح گل لوتوس هستند که در کمتر خانه ای با این دقت باقی مانده است.

همان طور که تیم پژوهش یه جای خوب در بررسی بافت تاریخی رشت گزارش کرده است، این تفاوت های جزئی در جزئیات گچ بری و تراس های چوبی، روند تکامل خانه سازی از قاجار به پهلوی را مشخص می کند.

اطلاعات بازدید و وضعیت فعلی خانه قدیری

قبل از آن که راهی محله صیقلان شوید، لازم است شرایط جاری عمارت را بدانید تا با درهای بسته روبه رو نشوید.

نکته مهم: این عمارت موزه عمومی با بلیط فروشی دائم نیست؛ بلکه بخشی از فضاهای اداری و پژوهشی میراث فرهنگی در آن دایر است.

ساعت و روزهای بازدید از عمارت قدیری

• روزهای کاری: شنبه تا چهارشنبه (روزهای اداری رسمی)

• ساعت مراجعه: از ساعت 8:30 صبح تا 13:30 ظهر

• روزهای تعطیل: پنج شنبه ها، جمعه ها و تعطیلات رسمی تقویم

وضعیت مالکیت و محدودیت های ورود برای گردشگران

مالکیت این بنا در اختیار اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان گیلان است. بخشی از عمارت به عنوان «پژوهشکده مردم شناسی» و «مرکز اسناد و کتابخانه تخصصی» استفاده می شود.

ورود مسافران به حیاط و ایوان عموما بدون دردسر است، اما برای دیدن تالارهای داخلی و اتاق های طبقه بالا، باید در بدو ورود با حراست یا مسئولان حاضر در محل هماهنگ کنید و هدف بازدیدتان (فرهنگی، عکاسی ساده یا تحقیقاتی) را توضیح دهید. در ایام تعطیلات نوروز، گاهی ورود برای عموم گردشگران با برنامه های ویژه آزادتر است.

هزینه و قیمت بلیط ورودی

بازدید از خانه قدیری رشت کاملا رایگان است و هیچ گونه گیشه فروش بلیط در ورودی آن وجود ندارد. تنها شرط حضور در بنا، رعایت سکوت و احترام به فضای اداری و اسناد نگهداری شده در مجموعه است.

جاهای دیدنی نزدیک به خانه قدیری رشت

قرارگیری در قلب بافت تاریخی رشت این موقعیت را می دهد که در یک نیم روز، چندین اثر تاریخی و محله قدیمی را پیاده تماشا کنید:

_ مسجد حاج صمدخان: این مسجد با گچ بری های محراب و منبر چوبی 4 پله اش در چند قدمی خانه قدیری قرار دارد و از شاهکارهای دوره قاجار در گیلان است.

_ میدان شهرداری رشت: مجموعه میدان شهرداری با برج ساعت، کاخ شهرداری، هتل ایران و موزه پست در فاصله 15 دقیقه ای پیاده از عمارت واقع شده است.

_ بازار سنتی رشت: راسته سبزی فروشان، ماهی فروشان و زیتون فروشان بازار بزرگ رشت در فاصله 10 دقیقه ای عمارت قرار دارد و تماشای زندگی روزمره مردم را رقم می زند.

_ خانه تاریخی ابریشمی: این خانه قاجاری زیبا در ضلع جنوب شرقی میدان صیقلان قرار گرفته و با کمتر از 5 دقیقه پیاده روی از خانه قدیری قابل دسترسی است.

_ بقعه خواهر امام: زیارتگاه شاخص شهر رشت در فاصله کوتاهی از محله صیقلان قرار دارد و بافت اطراف آن پر از مغازه های قدیمی است.

بهترین رستوران ها و کافه های اطراف خانه قدیری رشت

نام مجموعه	نوع خدمات و غذا	فاصله تقریبی از خانه قدیری	نشانی
رستوران جهانگیر	چلوپلو سنتی، پلو کباب و ماهی سفید	حدود 5 دقیقه با خودرو (1.2 کیلومتر)	رشت، میدان زرجوب (لب آب)
کباب مهدی	انواع کباب های گیلانی و دوش کباب	حدود 4 دقیقه پیاده (350 متر)	رشت، میدان صیقلان، ابتدای بلوار آیت الله احسانبخش
کافه رستوران اردیبهشت	نوشیدنی گرم، کیک روز و غذای ملل	حدود 10 دقیقه پیاده (800 متر)	رشت، خیابان شریعتی، نزدیک کوچه خوش کلام
رستوران اردشیر	غذاهای اصیل گیلکی، مرغ شکم پر و اناربیج	حدود 8 دقیقه با خودرو (2 کیلومتر)	رشت، سه راه فلسطین، خیابان شهید ایزددوست
کافه دوزمانه رشت	قهوه دمی، نوشیدنی سرد و صبحانه	حدود 6 دقیقه پیاده (500 متر)	رشت، خیابان شریعتی، بافت پیاده راه

نکات مهم قبل از بازدید و راهنمای عکاسی در خانه قدیری

برای اینکه بازدید راحتی داشته باشید و عکاسی موفقی ثبت کنید، توصیه های زیر را مد نظر قرار دهید:

_ برنامه ریزی زمانی: روزهای شنبه تا چهارشنبه، بین ساعت 9 تا 11 صبح بهترین زمان مراجعه است؛ چرا که نور خورشید با زاویه مناسب از پنجره های ارسی به داخل اتاق ها می تابد و انعکاس رنگی ایجاد می کند.

_ پوشیدن کفش مناسب پیاده روی: با توجه به آسفالت نبودن کامل برخی پس کوچه ها و پله های بلند عمارت های قاجاری، از کفش های تخت و راحت استفاده کنید.

_ تجهیزات عکاسی: عکاسی با گوشی موبایل بلامانع است. اگر قصد استفاده از سه پایه و دوربین حرفه ای دارید می باشد. 

هتل های نزدیک به خانه قدیری رشت

اگر تمایل دارید در مرکز شهر و نزدیک به این بافت تاریخی اقامت کنید، فاصله هتل های اصلی تا این اثر تاریخی به این ترتیب است:

1. فاصله هتل کادوس رشت تا خانه قدیری رشت 3.5 کیلومتر (حدود 10 دقیقه با خودرو) 

2. فاصله هتل پامچال رشت تا خانه قدیری رشت 2.2 کیلومتر (حدود 7 دقیقه با خودرو) 

3. فاصله هتل پردیس رشت تا خانه قدیری رشت 2.8 کیلومتر (حدود 8 دقیقه با خودرو) 

4. فاصله هتل شبستان رشت تا خانه قدیری رشت 4.1 کیلومتر (حدود 12 دقیقه با خودرو) 

5. فاصله هتل کاروانسرا رشت تا خانه قدیری رشت 5.3 کیلومتر (حدود 15 دقیقه با خودرو)

سوالات متداول

1. خانه قدیری رشت در کدام منطقه شهر واقع شده است؟

این خانه در مرکز شهر رشت، محله قدیمی صیقلان و در انتهای کوچه بن بست صادقی قرار دارد.

2. قدمت تاریخی عمارت قدیری به چه دوره ای برمی گردد؟

سازه اصلی بنا در اواخر دوران قاجار پایه گذاری شد و در اوایل دوره پهلوی تکمیل گردید.

3. آیا بازدید از خانه تاریخی قدیری نیاز به پرداخت هزینه و خرید بلیط دارد؟

خیر، ورود به این مجموعه کاملا رایگان است و نیازی به تهیه بلیط ندارد.

4. در چه ساعت هایی می توان از عمارت قدیری دیدن کرد؟

در روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت 8:30 صبح تا 13:30 ظهر امکان ورود و بازدید وجود دارد.

5. آیا خانه قدیری در روزهای جمعه و تعطیلات رسمی باز است؟

خیر، با توجه به کاربری اداری و پژوهشی، این عمارت در روزهای پنج شنبه، جمعه و تعطیلات رسمی بسته است.

6. مالک اولیه این عمارت چه کسی بود؟

نخستین مالک آن محمد ولی خان تنکابنی (سپهدار اعظم) بود و بعدها در اختیار خانواده قدیری قرار گرفت.

7. نزدیک ترین جاذبه های تاریخی به خانه قدیری کدام بناها هستند؟

مسجد تاریخی حاج صمدخان، خانه ابریشمی، میدان شهرداری و بازار بزرگ رشت در چند قدمی آن هستند.

8. آیا امکان ورود به داخل اتاق ها و عکاسی وجود دارد؟

ورود به حیاط و بخش های باز آزاد است، اما عکاسی و ورود به تالارها نیازمند هماهنگی در بدو ورود با حراست است.

9. آیا بردن خودرو شخصی تا جلوی در عمارت امکان پذیر است؟

خیر، کوچه باریک است و باید خودرو را در خیابان شریعتی یا پارکینگ های میدان صیقلان پارک کنید.

10. کاربری فعلی خانه قدیری رشت چیست؟

این عمارت به عنوان پژوهشکده مردم شناسی و مرکز اسناد و کتابخانه اداره کل میراث فرهنگی گیلان فعالیت می کند.