مسجد شاه مشهد | آدرس و شرایط بازدید+ 4 تا از دیدنی های اطراف

سفر به مشهد همیشه برای دوستداران تاریخ پر از شگفتی است و تیم گردشگری یه جای خوب تلاش می کند بهترین مسیرها را به شما نشان دهد، اما اگر در میان جاهای دیدنی مشهد به دنبال مقاصد تاریخی باشید، مسجد شاه مشهد یکی از برجسته ترین شاهکارهای معماری تیموری در پایتخت معنوی ایران به شمار می رود. این بنا که امروزه بیشتر با نام مسجد هفتاد و دو تن شناخته می شود، درست در چند قدمی حرم مطهر رضوی قرار گرفته و گنجینه ای از هنر کاشی کاری، آجرکاری و کتیبه های کهن فارسی و عربی را در دل خود جای داده است.

⚜️ آنچه در این راهنما می خوانید:

• آدرس دقیق و مسیرهای دسترسی به این بنای تاریخی

• بررسی کامل تاریخچه و معماری بخش های مختلف

• معرفی جاذبه های اطراف برای برنامه ریزی بهتر

• لیست هتل های نزدیک با جزئیات کامل اقامتی

• جدول قیمت میانگین رزرو هتل ها در ۱۴۰۵

مشخصه اصلی	جزییات کاربردی
نام های دیگر بنا	مسجد هفتاد و دو تن، مقبره امیر غیاث الدین شاه ملک
قدمت و دوره ساخت	قرن نهم هجری قمری (سال ۸۵۵ قمری) - دوره حکومت تیموریان
آدرس دقیق	مشهد، خیابان خسروی نو (شهید اندرزگو)، کوچه خامنه ای، نبش بازار سرشور
نزدیک ترین ایستگاه مترو	ایستگاه شهدا (خط ۲) و ایستگاه بسیج (خط ۱)
فاصله تا حرم مطهر	کمتر از ۳ دقیقه پیاده روی تا صحن جامع پیامبر اعظم و باب الجواد
ساعت بازدید پیشنهادی	همه روزه از ساعت ۸:۰۰ صبح تا ۱۸:۰۰ عصر
هزینه ورودی	رایگان (در زمان های فعال بودن بازدید عمومی)
ویژگی معماری شاخص	گنبد فیروزه ای دوپوش، کاشی کاری معرق نفیس و کتیبه های تاریخی خط ثلث

مسجد شاه مشهد

مسجد شاه مشهد یکی از اصیل ترین سازه های بر جای مانده از عصر تیموری در بافت تاریخی خراسان است. این عمارت باشکوه به دلیل ویژگی های منحصر به فرد سازه ای و تزیینات چشم نواز، جایگاهی ویژه در میان پژوهشگران تاریخ و معماری اسلامی دارد. برخلاف مساجد سنتی که صحن مرکزی وسیع دارند، این بنا در اصل به صورت یک آرامگاه چهارطاقی با گنبدی مرتفع ساخته شده که در گذر زمان به عنوان مسجد و محل اقامه نماز نیز مورد استفاده عموم قرار گرفته است.

مسجد شاه مشهد کجاست؟

این بنای ارزشمند تاریخی در جنوب غربی مجموعه حرم مطهر امام رضا (ع) قرار دارد. با توجه به نزدیکی این بنا به ورودی های غربی حرم، دسترسی به آن برای زائران و گردشگران بسیار سریع و راحت است.

آدرس دقیق: استان خراسان رضوی، شهر مشهد، خیابان شهید اندرزگو (خسروی نو)، اندرزگو ۱۷، کوچه خامنه ای، مجاور راسته بازار سرشور، پلاک تاریخی مسجد هفتاد و دو تن.

مشهد، امام رضا، امام رضا 1 (نمایش آدرس روی نقشه)

نحوه دسترسی به مسجد هفتاد و دو تن مشهد

برای رسیدن به این مکان راه های گوناگونی وجود دارد که با توجه به شرایط ترافیکی اطراف حرم می توانید بهترین گزینه را انتخاب کنید:

- خودرو شخصی: رانندگی مستقیم در خیابان خسروی نو و محدوده حرم به دلیل اجرای طرح ترافیک دائمی و محدودیت های عبور و مرور، در بیشتر ساعات روز با چالش همراه است. در صورتی که با ماشین شخصی سفر می کنید، بهترین راه این است که خودرو را در پارکینگ عمومی زیرگذر حرم، پارکینگ طبقاتی خسروی یا پارکینگ های عمومی خیابان امام خمینی پارک کنید و مسافت کوتاه باقی مانده تا کوچه خامنه ای را پیاده طی کنید.

- اتوبوس: خطوط بی آر تی (BRT) منتهی به پایانه بیت المقدس (فلکه آب) و پایانه حرم مطهر، ساده ترین مسیر دسترسی همگانی هستند. با پیاده شدن در ایستگاه باب الجواد یا چهارراه خسروی، با کمتر از ۵ دقیقه پیاده روی به درب مسجد خواهید رسید. خطوط اتوبوسرانی مستقر در خیابان امام رضا (ع) و شیرازی نیز دسترسی مناسبی برای مسافران فراهم می سازند.

- مترو: نزدیک ترین ایستگاه های قطار شهری مشهد به این محل، ایستگاه شهدا (محل تقاطع خط ۲ و خط ۳ در دست تکمیل) و ایستگاه میدان بسیج (انتهای خط ۱) هستند. پس از خروج از ایستگاه مترو میدان شهدا، می توانید با خطوط اتوبوس یا یک مسیر تاکسی کوتاه در خیابان خسروی، به ورودی بازار سرشور و مسجد برسید.

- تاکسی: تاکسی های خطی و اینترنتی فعال در شهر مشهد شما را تا ابتدای خیابان شهید اندرزگو یا چهارراه خسروی می رسانند. به دلیل کوچه ای بودن بافت اطراف بنا و پیاده راه بودن بخش هایی از بازار سرشور، تاکسی ها تا نزدیکی کوچه توقف می کنند و مابقی مسیر را باید پیاده قدم بزنید.

شرایط بازدید از مسجد شاه مشهد

بازدید از این اثر تاریخی قواعد و شرایط مشخصی دارد که توجه به آن ها از معطلی گردشگران جلوگیری می کند:

- ساعت مجاز ورود: فضای بیرونی مسجد در تمام طول شبانه روز از داخل کوچه و بازار قابل مشاهده و عکاسی است، اما درب های فضای داخلی معمولا هم زمان با ساعات اداری میراث فرهنگی و اوقات اقامه نماز ظهر و عصر یا مغرب به روی علاقه مندان گشوده می شود.

- پوشش و شئونات مذهبی: به علت قرارگیری در حریم متصل به حرم مطهر رضوی، رعایت پوشش اسلامی کامل (استفاده از چادر برای بانوان) برای حضور در فضای داخلی الزامی است.

- عکاسی و تصویربرداری: عکاسی با دوربین های معمولی و گوشی های هوشمند بدون استفاده از سه پایه و فلاش های سنگین بلامانع است، اما فیلم برداری حرفه ای نیاز به دریافت مجوز مکتوب از مبادی میراث فرهنگی دارد.

- توصیه به حفظ اصالت اثر: دست زدن به کاشی های معرق قدیمی و کتیبه های دیواری ممنوع بوده و بازدیدکنندگان باید در مسیرهای مشخص حرکت نمایند.

امکانات مسجد شاه مشهد

با توجه به اینکه این اثر به عنوان یک اثر ثبت ملی تحت نظارت سازمان میراث فرهنگی و آستان قدس رضوی قرار دارد، کاربری آن عمدتا متمرکز بر بازدید گردشگری و موزه ای است. امکانات رفاهی موجود در این مکان و محدوده اطراف آن عبارتند از:

- فضای عبادی: شبستان کوچک جهت اقامه نماز و زیارت خلوت در ساعات بازگشایی.

- تابلوهای راهنمای میراث فرهنگی: توضیحات مکتوب و کدهای راهنما جهت آگاهی از پیشینه سازه، نوع کتیبه ها و دوره های مرمتی.

- دسترسی به سرویس های بهداشتی حرم: با توجه به فاصله چند متری تا صحن باب الجواد، زائران می توانند از سرویس های بهداشتی و وضوخانه های مجهز آستان قدس استفاده کنند.

- امکانات رفاهی بازار سرشور: وجود انواع فروشگاه های سوغات، آبمیوه فروشی، صرافی و رستوران های سنتی در راسته چسبیده به مسجد.

تاریخچه و قدمت مسجد شاه مشهد

بر اساس اسناد معتبر و کتیبه های سنگی نصب شده در سردر بنا، تاریخ احداث این عمارت به سال ۸۵۵ هجری قمری بازمی گردد. بانی اصلی این سازه، امیر غیاث الدین شاه ملک، یکی از امرای ارشد و سپهسالاران باوفای دربار شاهرخ تیموری و حاکم وقت خطه طوس بوده است. امیر غیاث الدین در زمان حیات خویش وصیت نمود که پس از مرگ، پیکرش در مجاورت مرقد امام هشتم به خاک سپرده شود و از همین رو عمارتی باشکوه به عنوان مدفن خانوادگی و آرامگاه خود بنا کرد.

پس از درگذشت وی در سال ۸۲۹ هجری قمری، پیکرش در این محل دفن شد و ساخت و تکمیل کامل تزیینات بنا تا سال ۸۵۵ قمری به دست فرزندش، امیر ابراهیم سلطان، به پایان رسید. به دلیل جایگاه حکومتی امیر ملکشاه، مردم این سازه را با نام مسجد شاه یا مقبره شاه ملک می شناختند. این نام تا دوره های صفویه، افشاریه و قاجار در میان عامه مردم و اسناد ملکی مشهد رواج داشت.

در دوران معاصر و پس از پیروزی انقلاب اسلامی، جهت زدودن عناوین منسوب به پادشاهی و سلاطین گذشته، نام این مکان به یاد شهدای واقعه کربلا به صورت رسمی به «مسجد هفتاد و دو تن» تغییر پیدا کرد. بررسی های دقیق باستان شناسی در دهه های اخیر نشان داد که علاوه بر امیر غیاث الدین، چندین تن از صاحب منصبان و بستگان وی نیز در سردابه زیرین این عمارت مدفون هستند. این سازه در سال ۱۳۱۰ خورشیدی با شماره ۱۸۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و تا به امروز بارها تحت نظارت کارشناسان خبره مرمت شده است.

معماری و قسمت های مختلف مسجد شاه

معماری مسجد شاه مشهد از شاخص ترین الگوهای مکتب هرات و شیوه آذری در اواخر دوران تیموری است. این سازه از بخش های متمایزی تشکیل شده که هر یک بیانگر اوج نبوغ و سلیقه معماران ایرانی است:

- گنبد فیروزه ای دوپوش: این گنبد باشکوه بر روی ساقه ای بلند (گریو) قرار گرفته و پوسته بیرونی آن با کاشی های معرق و نقوش اسلیمی به رنگ های لاجوردی، فیروزه ای، سفید و سیاه پوشیده شده است. ساقه گنبد مزین به سوره های قرآنی با خط ثلث چشم نواز بر زمینه آجر است که از فاصله دور در آسمان اطراف حرم خودنمایی می کند.

- ایوان اصلی ورودی: ایوان رفیع بنا در ضلع شمالی قرار دارد و با مقرنس کاری های گچی، تزیینات آجرتراش و قاب بندی های کاشی معرق پوشش داده شده است. دهانه بلند ایوان، هیبت خاصی به ورودی عمارت بخشیده و چشم هر بیننده ای را به سوی طاق های بالایی هدایت می کند.

- فضای چهارطاقی و بقعه مرکزی: هسته اصلی بنا یک تالار مربع شکل با ابعاد تقریبی ۶ در ۶ متر است که با گوشه سازی های هنرمندانه و فیلپوش ها به هشت ضلعی و سپس دایره تبدیل شده تا سنگینی بار گنبد را مهار کند. داخل بنا با ازاره های کاشی مسدس سبز رنگ و کتیبه های گچبری آراسته شده است.

- سردابه و مدفن زیرزمینی: در زیر زمین تالار اصلی، یک سردابه آجری با سقف ضربی قرار دارد که قبرهای اصلی امیر غیاث الدین و فرزندانش در آنجا واقع شده اند. ورود به این بخش از طریق راه پله ای باریک انجام می گیرد و در ایام عادی برای حفاظت از ساختار مقابر مسدود است.

- مناره های تزیینی: در طرفین ایوان، بقایای دو مناره قطور با تزیینات آجرکاری و کاشی فیروزه ای دیده می شود که در گذشته ارتفاع بیشتری داشته اند و در اثر حوادث طبیعی بخش هایی از تاج آن ها تخریب شده است.

جاهای دیدنی اطراف مسجد شاه مشهد

قرارگیری در هسته تاریخی مشهد باعث شده تا گردشگران بتوانند با کمترین زمان جابجایی، از چندین اثر مهم تاریخی و مذهبی بازدید کنند.

1. حمام مهدی قلی بیک (موزه مردم شناسی)

این حمام تاریخی که متعلق به دوره صفویه است، دقیقا در مجاورت مسجد شاه قرار دارد. سقف حمام مهدی قلی بیک مشهد با نقاشی های دیواری و لایه های گچبری متعدد تزیین شده و مراحل مختلف استحمام سنتی ایرانی را به تصویر می کشد.

2. بازار تاریخی سرشور

بازار سرشور یکی از کهن ترین گذرهای تجاری مشهد است که قدمت آن به دوران صفویه و قاجار بازمی گردد. این بازار مسقف سنتی مملو از حجره های فروش مهر و تسبیح، انگشترهای قیمتی، عطر، نبات و زعفران است.

3. خانه تاریخی داروغه

خانه داروغه مشهد مربوط به اواخر دوره قاجار بوده و توسط آخرین داروغه شهر مشهد با سبک معماری تلفیقی ایرانی و روسی ساخته شده است.

4. خانه تاریخی توکلی

خانه تاریخی توکلی مشهد نیز در محله عیدگاه و در فاصله کوتاهی از حرم قرار گرفته و نمونه ای کم نظیر از خانه های مسکونی عهد قاجار با کاشی کاری های نفیس و آجرکاری های برجسته است. 

5. گنبد سبز مشهد

آرامگاه شیخ محمد مومن مشهدی معروف به گنبد سبز مشهد، در خیابان آخوند خراسانی واقع شده و حدود ۱۵ دقیقه پیاده با مسجد شاه فاصله دارد.

6. مجموعه موزه های آستان قدس رضوی

این مجموعه عظیم در صحن کوثر حرم مطهر قرار دارد و شامل موزه های قرآن، فرش، فرش های صفوی، سلاح، تمبر، نجوم و هدایای رهبری است.

7. مسجد گوهرشاد

مسجد جامع گوهرشاد واقع در جنوب حرم مطهر، دیگر شاهکار عصر تیموری و هم دوره با مسجد شاه مشهد است.

هتل های نزدیک مسجد شاه مشهد

اقامت در نزدیکی حرم مطهر و مسجد شاه ، اولویت اصلی مسافران مشهد است. در ادامه ۱۰ مورد از بهترین هتل های مشهد که مستقراند در این محدوده، با مشخصات کامل معرفی شده اند:

• هتل قصر الضیافه مشهد: فاصله تا مسجد شاه حدود ۱٫۵ تا ۲ کیلومتر (تقریباً ۲۰ دقیقه پیاده‌روی از میان صحن‌ های حرم)

• هتل مدینه الرضا مشهد:فاصله تا مسجد شاه حدود ۷۰۰ متر (تقریباً ۸ تا ۱۰ دقیقه پیاده‌روی) 

• هتل الماس ۲ مشهد: فاصله تا حرم حدود ۲ کیلومتر (تقریباً ۲۵ دقیقه پیاده‌روی یا ۸ دقیقه با تاکسی/خودرو) 

• هتل مجلل درویشی مشهد: فاصله تا حرم حدود ۲٫۳ کیلومتر (تقریباً ۲۵ تا ۳۰ دقیقه پیاده‌روی یا ۱۰ دقیقه با تاکسی/خودرو)

• هتل جواد مشهد: فاصله تا مسجد شاه حدود ۶۵۰ متر (تقریباً ۷ تا ۹ دقیقه پیاده‌روی)

• هتل کیانا مشهد: فاصله مسجد شاه حدود ۶۰۰ متر (تقریباً ۷ تا ۸ دقیقه پیاده‌روی)

• هتل اطلس مشهد: فاصله تا مسجد شاه مشهد حدود ۵۰۰ متر (تقریباً ۵ تا ۶ دقیقه پیاده‌روی)

• هتل تارا مشهد: فاصله تا مسجد حدود ۱٫۴ کیلومتر (تقریباً ۱۵ تا ۱۸ دقیقه پیاده‌روی یا ۶ دقیقه با خودرو)

• هتل هاترا مشهد: فاصله تا حرم و مسجد شاه حدود ۷۰۰ متر (تقریباً ۸ تا ۹ دقیقه پیاده‌روی از مسیر راسته بازار سرشور)

• هتل سهند مشهد: فاصله تا مسجد شاه حدود ۶۰۰ متر (تقریباً ۶ تا ۸ دقیقه پیاده‌روی)

- تنظیم زمان با ساعات کار بازار و حمام: بهترین زمان برای گردش در این نقطه، ساعات میانی صبح بین ۹ تا ۱۲ است تا بتوانید به صورت همزمان از داخل حمام مهدی قلی بیک، راسته زنده بازار سرشور و معماری بنای مسجد بازدید کنید.

- همراه داشتن کفش مناسب پیاده روی: بافت تاریخی کوچه خامنه ای و بازارچه های اطراف سنگفرش است و پیمایش آن با کفش سبک و راحت بسیار لذت بخش تر خواهد بود.

فراتر از یک مقاله، در کنار شما هستیم!
اگر برای انتخاب رزرو هتل و رزرو تور مشهد ، تفریحات یا چیدمان دقیق برنامه سفر خود نیاز به راهنمایی بیشتری دارید، کارشناسان ما به صورت 24 ساعته آماده‌ پاسخگویی به شما هستند تا تجربه حرفه‌ای خود را در اختیارتان بگذارند.
برای مشاوره اختصاصی و اطلاعات بیشتر، با خط 5 رقمی «یه جای خوب» تماس بگیرید:
۰۵۱-۳۲۰۴۵

سوالات متداول

1. مسجد شاه مشهد دقیقا کجاست و چقدر با حرم فاصله دارد؟

این مسجد در خیابان شهید اندرزگو (خسروی نو)، کوچه خامنه ای و در مجاورت راسته بازار سرشور قرار دارد و فاصله پیاده روی آن تا صحن باب الجواد کمتر از ۳ دقیقه است.

2. علت تغییر نام مسجد شاه به مسجد هفتاد و دو تن چیست؟

این بنا در ابتدا به دلیل دفن امیر غیاث الدین شاه ملک به مسجد شاه معروف شد، اما پس از انقلاب برای تغییر اسامی شاهنشاهی و به احترام شهدای کربلا به نام مسجد هفتاد و دو تن نام گذاری گردید.

3. آیا برای ورود به مسجد شاه مشهد باید بلیط تهیه کنیم؟

خیر، بازدید از فضای این مسجد رایگان است و نیازی به خرید بلیط ورودی ندارد؛ اما بازدید از حمام مهدی قلی بیک در مجاورت آن مشمول بلیط ورودی موزه است.

4. بهترین وسیله نقلیه عمومی برای رفتن به مسجد شاه چیست؟

اتوبوس های تندرو خط بی آر تی پایانه بیت المقدس (فلکه آب) و ایستگاه مترو میدان شهدا بهترین مسیرهای حمل و نقل عمومی به این مکان هستند.