بسیاری از مسافران در سفر به مشهد، زمان خود را فقط میان صحن های اصلی و مراکز خرید تقسیم می کنند و شاید ندانند که در چندقدمی روضه منوره، گنجینه های تاریخی شگفت انگیزی پنهان شده است. یکی از خاص ترین جاهای دیدنی مشهد که در جنوب غربی حرم، در همسایگی مسجد باشکوه گوهرشاه قرار دارد، «مدرسه پریزاد» است.
جهت دریافت کد تخفیف 100 هزار تومانی ویژه رزرو تور و هتل، شماره و شهر خود را وارد کنید
این بنای ۶۰۰ ساله و یکی از مهم ترین مکان های تاریخی مشهد یادگاری از دوران طلایی تیموریان به شمار می رود، توسط زنی خیرخواه به نام «پریزاد خانم» ساخته شد؛ بانویی که ندیمه گوهرشادآغا بود و تصمیم گرفت از مصالح باقی مانده مسجد، محلی برای علم آموزی و پرورش طلاب بسازد. در این مطلب از مجله گردشگری «یه جای خوب»، شما را با جزئیات معماری ۴ ایوانی، تاریخچه جذاب، مسیر دسترسی، جاهای دیدنی اطراف و نحوه رزرو بهترین هتل های مشهد آشنا می کنیم.
مدرسه پریزاد مشهد در یک نگاه
| مشخصه | توضیحات |
|---|---|
| نام بنا | مدرسه پریزاد (مدرسه علمیه پریزاد) |
| موقعیت مکانی | جنوب غربی حرم مطهر رضوی، مجاور مسجد گوهرشاد، بست شیخ بهایی |
| قدمت تاریخی | قرن نهم هجری قمری (سال ۸۲۳ هـ.ق - دوره تیموری) |
| بانی ساخت | بانو پریزاد (ندیمه گوهرشاد همسر شاهرخ تیموری) |
| سبک معماری | بنای ۲ طبقه، ۴ ایوانی با ۲۲ حجره و صحن مرکزی مربعی |
| مساحت | حدود ۳۰۰ متر مربع |
| تزئینات شاخص | کاشی کاری معرق و هفت رنگ، کتیبه های ثلث به خط زرین، گچ بری و نقوش اسلیمی |
| کاربری فعلی | مرکز پاسخگویی به سوالات دینی، مشاوره و برگزاری نشست های فرهنگی حرم |
| شماره و سال ثبت ملی | شماره ۳۳۳ در فهرست آثار ملی ایران (۲۰ بهمن ۱۳۱۸) |
| هزینه ورودی و ساعت بازدید | رایگان؛ دسترسی در طول شبانه روز (ساعات رسمی فعالیت فرهنگی حرم) |
تاریخچه مدرسه پریزاد
ساخت مدرسه پریزاد به اوایل قرن نهم هجری یعنی سال ۸۲۳ هجری قمری بازمی گردد. در آن زمان، گوهرشادآغا همسر شاهرخ تیموری در حال ساخت مسجد نامدار گوهرشاد در کنار حرم امام رضا (ع) بود. بانو «پریزاد»، ندیمه وفادار گوهرشاد و از نوادگان ربیع بن خثیم (خواجه ربیع)، تصمیم گرفت کاری ماندگار انجام دهد. او از مصالح مازاد ساخت مسجد گوهرشاد استفاده کرد و این مدرسه علمیه را در ضلع غربی مسجد پی ریزی نمود.
پریزاد خانم بنا را همراه با موقوفاتی وقف طلاب کرد؛ در وقف نامه رسمی بنا ثبت شده بود که عواید حاصل از املاک وقفی، صرف شهریه ماهانه طلاب، هزینه های سوخت، روشنایی و نگهداری ساختمان شود. در آغاز حدود ۲۰ تا ۳۰ طلبه علوم دینی در این مدرسه ساکن بودند و درس می خواندند. این بنا تا سال های پس از انقلاب اسلامی نیز همچنان به عنوان مدرسه علمیه فعال بود و امروزه با مرمتی اصولی، به محلی برای خدمات فرهنگی و مشاوره مذهبی تبدیل شده است.
بازسازی های تاریخی
این مدرسه دو بار مرمت اساسی را پشت سر گذاشته است:
- دوره صفویه (سال ۱۰۹۱ هـ.ق): در زمان حکومت شاه سلیمان صفوی، توسط «نجفعلی خان بیگلربیگی قندهار» مرمت شد. کتیبه سردر ورودی با خط ثلث به رنگ زرد روی زمینه لاجوردی یادگار همین دوران است.
- مرمت سال ۱۳۶۸ خورشیدی: توسط آستان قدس رضوی بازسازی و استحکام بخشی شد تا بافت قدیمی آن از آسیب های محیطی در امان بماند.
معماری و بخش های مختلف مدرسه پریزاد
مدرسه پریزاد با وجود مساحت نقلی خود (حدود ۳۰۰ متر مربع)، نمونه ای کامل از هنر معماری عهد تیموری است. بنایی درون گرا با صحن مرکزی دلباز که آرامش خاصی را به شما منتقل می کند:
۱. صحن مرکزی و حجره ها
حیاط مرکزی مدرسه کوچک و چهارگوش است. در دو طبقه این ساختمان، ۲۲ حجره ساخته شده است. جلوی هر حجره، ایوانچه ای کوچک و زیبا با کاشی کاری های معرق فیروزه ای، لاجوردی، زرد و قهوه ای قرار دارد. در چهار گوشه حیاط نیز راه پله هایی تعبیه شده که شما را به ایوان ها و طبقه دوم هدایت می کنند.
۲. ایوان های چهارگانه
مانند بیشتر مدارس تاریخی ایران، این بنا به صورت ۴ ایوانی ساخته شده است:
ایوان غربی (ایوان ورودی): کوتاه ترین اما پرکارترین ایوان از نظر تزئینات است. لبه طاق این ایوان دارای نواری از ترنج های هشت پر ستاره ای است و با کاسه سازی های مقرنس و پنجره های مشبک چوبی آراسته شده است.
ایوان شرقی (ایوان مدرس): محل اصلی گردهمایی و تدریس طلاب بوده که به رواق دارالسیاده نیز ارتباط داشته است. تزئینات این ایوان از ترکیب آجر تراش و کاشی معرق نفیس با کتیبه های لاجوردی تشکیل شده است.
ایوان جنوبی: فضای معنوی نمازخانه یا مسجد مدرسه بوده است. روی دیوارهای آن گچ بری های ظریفی با کلمات مبارک «الله» و «محمد» به شیوه خط معقلی دیده می شود و کتیبه هایی از سوره های مبارکه والفجر و تین طاق آن را زینت داده اند.
ایوان شمالی: عمیق ترین ایوان مجموعه است که با مقرنس ها و اندود گچی آراسته شده و قرینه ایوان جنوبی قرار دارد.
مدرسه پریزاد کجاست؟
مدرسه پریزاد در محدوده بافت مرکزی حرم مطهر قرار دارد؛ بنابراین نیاز به وسیله نقلیه جداگانه ندارید:
- آدرس دقیق: مشهد، حرم مطهر رضوی، ورودی باب الجواد، ابتدای بست شیخ بهایی، در مجاورت ضلع شمال غربی مسجد گوهرشاد (روبروی مدرسه دو در).
- بهترین مسیر ورود:ساده ترین راه این است که از طریق ورودی باب الجواد (ع) وارد حرم شوید. پس از بازرسی، وارد صحن پیامبر اعظم (ص) یا بست شیخ بهایی شوید و به سمت مسجد گوهرشاد حرکت کنید. تابلوی راهنمای مدرسه پریزاد در ورودی بنا به خوبی قابل مشاهده است.
جاهای دیدنی نزدیک مدرسه پریزاد برای گردش شهری
پس از زیارت و تماشای مدرسه پریزاد، می توانید به آسانی از جاهای دیدنی زیر که همگی در چند قدمی یا نزدیکی حرم قرار دارند دیدن کنید:
رستوران ها و مراکز خرید نزدیک حرم
اگر پس از بازدید قصد صرف غذا در رستورانی باکیفیت یا خرید سوغات مشهد را دارید، گزینه های زیر بهترین انتخاب ها در نزدیکی این بنا هستند:
رستوران های معتبر:
- رستوران سنتی بابا قدرت: بلوار ۱۷ شهریور (کیفیت عالی در فضایی تاریخی)
- رستوران نسیم لبنان: چهارراه شهدا (بهترین غذاها و شاورماهای عربی و لبنانی)
- رستوران رضایی (شعبه خیابان فدائیان اسلام): نام آشنا برای چلوکباب ها و چلوگوشت اصیل
مراکز خرید و بازارهای سنتی:
- بازار رضا: مشهورترین بازار سنتی با ۵ دقیقه پیاده روی از حرم؛ عالی برای خرید زعفران، زرشک، نبات و عقیق.
- مجتمع تجاری آرمان: خیابان نواب صفوی با تندیس های صخره ای دیدنی و فروشگاه های پوشاک و سوغات.
- بازار ۱۷ شهریور: بورس پوشاک، مانتو و پارچه با تنوع بالا و قیمت مناسب.
راهنمای اقامت و رزرو هتل در سفر به مشهد
یکی از دغدغه های اصلی مسافران مشهد، انتخاب محل اقامت متناسب با سلیقه و سبک سفر است. در سایت «یه جای خوب»، شما حق انتخاب کاملی برای تعیین محل اقامت خود دارید:
۱. اقامت در نزدیکی حرم مطهر (پیاده روی کمتر تا زیارت)
اگر هدف اصلی شما نزدیکی به بارگاه رضوی و دسترسی آسان به مدارسی چون پریزاد و گوهرشاد است، انتخاب هتل های ۵ ستاره و ۴ ستاره اطراف خیابان های امام رضا و شیرازی مثل هتل مدینةالرضا، هتل قصرالضیافه یا هتل الماس ۲ بهترین شرایط را برای شما فراهم می کند.
.webp)
۲. اقامت در آرامش ییلاقات طرقبه و شاندیز (پیشنهاد هوشمندانه)
اگر ترجیح می دهید پس از زیارت و گشت و گذار در شلوغی بافت مرکزی، شب را در هوایی خنک، بدون ترافیک و در آرامش بگذرانید، هتل های واقع در مناطق ییلاقی یا غرب مشهد بهترین تصمیم هستند:
- هتل بزرگ پارک حیات طرقبه: هتلی لوکس و ۵ ستاره در دامنه های سرسبز بینالود.
- هتل ثامن مشهد: در ابتدای جاده طرقبه با فضایی آرام و دسترسی عالی به مراکز تفریحی و ییلاقی.
- هتل پردیسان مشهد: در بلوار شهید کلانتری با فضای سبز اختصاصی و خروج آسان به سمت جاذبه های اطراف مشهد.
رزرو آنلاین در «یه جای خوب»:
شما می توانید در سامانه رزرو هتل در مشهد سایت «یه جای خوب»، بهترین گزینه های اقامتی را بر اساس بودجه، فاصله تا حرم یا نزدیکی به مناطق خوش آب و هوای طرقبه و شاندیز فیلتر کنید و اتاق خود را با مناسب ترین قیمت رزرو نمایید.
فراتر از یک مقاله، در کنار شما هستیم!
اگر برای انتخاب رزرو هتل های مشهد ، تفریحات یا چیدمان دقیق برنامه سفر خود نیاز به راهنمایی بیشتری دارید، کارشناسان ما به صورت 24 ساعته آماده پاسخگویی به شما هستند تا تجربه حرفه‌ای خود را در اختیارتان بگذارند.
برای مشاوره اختصاصی و اطلاعات بیشتر، با خط 5 رقمی «یه جای خوب» تماس بگیرید:
۰۵۱-۳۲۰۴۵
سوالات متداول
۱. آیا بازدید از مدرسه پریزاد برای عموم آزاد است؟
بله؛ بازدید از این بنا برای تمام زائران رایگان است و می توانید از زیبایی های معماری صحن و ایوان های آن دیدن کنید.
۲. مدرسه پریزاد دقیقاً در کدام بخش حرم قرار دارد؟
این مدرسه در جنوب غربی حرم مطهر، بین ورودی باب الجواد و مسجد گوهرشاد (در بست شیخ بهایی) واقع شده است.
۳. بانی ساخت این مدرسه تاریخی چه کسی بود؟
بانو پریزاد، ندیمه گوهرشادآغا (همسر شاهرخ تیموری)، این مدرسه را هم زمان با مسجد گوهرشاد از مصالح مازاد آن ساخت.
۴. در حال حاضر از مدرسه پریزاد چه استفاده ای می شود؟
این مکان به عنوان پایگاه فرهنگی، پاسخگویی به پرسش های دینی، تصحیح قرائت نماز و ارائه خدمات مشاوره مذهبی حرم استفاده می شود.
