گنبد هارونیه و هویتی ناشناخته!
آثار تاریخی متعلق به هر دوره ی تاریخی که باشند، همواره در بطن خود رازهایی پنهان دارند که همین راز ها و شگفتی ها به جذابیت شان می افزاید.حال بنا یا اثری را تصور کنید که نتوان به قطعیت گفت متعلق به کدام دوران می باشد و از همه جذاب تر اینکه اصلا کاربرد بنا چه می باشد. چنین اثری بدون شک از هر اثر تاریخی دیگری شگفت انگیز تر است و به مانند گنجینه ای از اسرار ناشناخته می ماند که ممکن است هر روز پرده ای جدید از راز های آن برداشته شود.
درست مانند افسانه هایی که از گذشتگان دور گوش به گوش و نسل به نسل چرخیده و کسی دقیقا نمی داند که این افسانه ها حقیقی هستند یا داستان های زاییده ی ذهن.این بنا یعنی " هارونیه" نیز به دلیل هویت ناشناخته ی خود داستان های زیادی را به آن نسبت می دهد که تاکنون کسی به درستی یا غلطی آن پی نبرده است.
هارونیه متعلق به کدام دوران است؟!
خراسان بزرگ از آن استان هایی است که بخشی از تاریخ بزرگ ایران در آنجا رقم خورده. شاهد داستان ها، جنگ ها، پادشاهان و فراز و نشیب های زیادی بوده است.شاید بتوان بزرگ ترین واقعه ی خراسان بزرگ را حمله ی مغول ها دانست. اگرچه عده ای بر این باور بودند که بدلیل شباهت جنس مصالح هارونیه به پی آتشکده های ساسانی این بنا متعلق به آن دوران می باشد اما حمله ی مغول ها در قرن ششم هجری این ادعا رد می کند چرا که اگر این بنا متعلق به دوران ساسانی بود مانند هر بنای دیگری توسط مغول ها تخریب می شد.عده ی دیگری این بنا را به دلیل نام هارونیه به هارون الرشید نسبت می دهند اما این ادعا نیز درست نمی باشد چرا که هارون الرشید در طول سفرش به خراسان بیمار شده و آنقدر عمر نمیکند که فرصت کند دستور ساخت چنین بنایی را بدهد.نزدیک ترین حدس و گمانی که به حقیقت نزدیک تر است این می باشد که این بنا پس از حمله ی مغول ها به ایران و در دوره ایلخانی (قرن هشتم هجری) ساخته و بخش هایی نیز در دوره تیموریان به آن اضافه شده است.
هارونیه؟ چرا این بنا ساخته شد؟
همانطور که تاریخ ساخت این بنا مشخص نیست و با وجود تحقیقات انجام شده کسی نمی تواند به یقین عمراین بنا را بگوید،کاربرد این بنا نیز در هاله ای از ابهام قرار دارد که وجه ی پررنگ تری به اسرار آمیز بودن این اثر می بخشد.عده ای از مردم می گویند این بنا زندان هارون الرشید بوده با وجود اینکه ساختمان آن هیچ شباهتی به زندان ندارد.عده ای نیز معتقدند که این مکان آتشکده ای در دوران ساسانی بوده که با توجه به آنچه که پیش تر اشاره شد این ادعا نیز نیم تواند صحت داشته باشد.عده ی دیگری نیز معتقند این مکان محل تدریس و یا حتی مدفن امام محمد غزالی بوده است.
با وجود تمام داستان ها و افسانه ها سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان خراسان رضوی بر آرامگاه و خانقاه بودن این بنا بیشتر از کاربری های دیگر تاکید دارد و در تابلوهای معرفی هارونیه نوشته است که این ساختمان در اصل خانقاه یا آرامگاهی متعلق به دوران ایلخانی ست.
معماری و شکل بنا
جنس بیشتر قسمت ها ی بنا از آجر می باشد وعلاوه بر آجر از ملات، ماسه و گچ نیز استفاده شده و در قسمت هایی به وسیله مقرنس ها و کاربندی های گچی تزیین شده است. بنای هارونیه بنایی مستطیل شکل و چهار گوش است و متشکل از ایوانی رفیع، چهار ایوان صلیبی شکل در داخل، چهار شاه نشین، پنجره های مشبک، هشت طاق نما با قوس جناغی، سردابه و گنبد دو پوسته آجری می باشد. فضای داخلی آن متشکل از یک ایوان، 4 شاه نشین، گنبدخانه و سه اتاق فرعی است.
در اطراف ساختمان نیز آرامگاه ها و سنگ قبرهایی قرار دارد که توسط روستاهای اطراف سنگ تراشی شده اند.
موقعیت مکانی بنای هارونیه
این بنا در جاده مشهد – قوچان، سه راه فردوسی، حاشیه بلوار شاهنامه، نرسیده به آرامگاه فردوسی قرار دارد.
اگر قصد بازدید از این بنای مرموز و جذاب را دارید حتما از آرامگاه فردوسی که در یک کیلومتری این بنا قرار دارد نیز دیدن فرمایید.
ارتباط با ما :
